Ознака: мед

[dropcap]И[/dropcap]стражувањето под наслов „Анализа на производството и на пазарот на мед и останатите пчелни производи во Република Македонија“ презентирано во вид на постер презентација која проф. д-р Хрисула Кипријановска од Факултетот за земјоделски науки и храна во Скопје со своите студенти Мирољуб Голубовски и Мирослав Трајковски ја претставија на Апимондија 2017 во Истанбул, Турција, го анализира производството на мед и останатите пчелни производи и нивниот пласман во Република Македонија. Анализата е изработена врз основа на податоците од Светската организација за храна (ФАО), Агенцијата за храна и ветеринарство, Државниот завод за статистика  и податоци од анонимна анкета спроведена меѓу пчеларите во државава.

Според истражувањето, првите официјални податоци за производството на мед во Република Македонија се оние според ФАО и датираат од 1992 година. Во периодот од 1992 до 2015 година производството на мед во Македонија бележи големи осцилации (од 1608 тони во 1992 год. до 603 тони во 2012 год.). Во овој период забележани се осцилации и кај бројот на кошници со пчели, од 77600 во 1992 год. до 53439 во 2009 год. со просечно производство на мед од 14 кг. по пчелно семејство. Произведениот мед генерално се пласира на домашниот пазар, главно преку продажба „од врата на врата“, потоа преку продажба на зелените пазари и преку продажба „на големо“ на откупувачите на мед. Просечната цена на медот во малопродажба е 5,7 евра/кг, а при откуп на големо цената изнесува 3,7 евра/кг. Според студијата, кај нас има 7 регистрирани капацитети за производство, преработка, откуп и пакување на мед. Тие се исто така и извозници и увозници на мед.

Анализата на производството и продажбата на останатите пчелни производи во Република Македонија е направена врз основа на податоци собрани преку анонимни прашалници пополнети од македонските пчелари. Собраните и преработени податоци покажуваат дека 72% од пчеларите произведуваат пчелен восок, 32% произведуваат полен, 26% произведуваат матичен млеч, 60% произведуваат прополис и ниту еден не произведува пчелен отров. Според податоците, во Република Македонија годишно се произведуваат околу 10 тони восок, околу 2,5 тони полен, 100 кг матичен млеч и 1,5 тони прополис. Анализата вели дека цените на пчелните производи се движат од 2,4 до 5,7 евра/грам матичен млеч, 26 евра/кг полен, во просек 37,4 евра/кг прополис, 5,7 до 6,5 евра/кг претопен восок и 9,7 евра/кг изработени восочни основи.

[dropcap]У[/dropcap]ште едно интересно решение за лесно и брзо декристализирање на медот. Мошне корисен во периодите со студено време. Пластичниот грејач се поставува така што се обвиткува околу надворешната страна на металниот сад во кој е сместен медот, се вклучува во струја и за неколку часа цврстиот и кристализиран мед станува течен и подготвен за пакување во тегли. Не постои ризик од прегревање на медот, а со тоа нарушување на неговата структура и претворање на корисните материи во бескорисни, па дури и штетни.

Во соседството, овој декристализатор може да се набави по цена од околу 30-тина евра.

[dropcap]Н[/dropcap]ајчестото прашање кое го поставуваат купувачите на мед е „Кој вид на мед е најдобар?“ Не постои одговор на ова прашање. Било кој вид на природен мед е добар, а секој од нив поседува уникатни особини кои делуваат против одредени заболувања. Сепак, подолу е прикажана една листа на видови на мед направена според широкиот спектар на корисните особини на медот и според побарувачката на купувачите.

Багремов мед

Одличен е за оние кои имаат проблеми со дигестивниот систем. Внесува рамнотежа во целиот организам и делува благотворно. Поради ниската стапка на сахароза, а високата содржина на фруктоза се препорачува на лицата со дијабетис. Поради својот состав одличен е и за мали деца (возраст од над 3 години).

Мед од липа

Делува антисептички и благотворно. Се користи за третирање на грип, настинки, бронхитис и разни респираторни заболувања предизвикани од стрептококи, стафилококи и останати грам-позитивни бактерии. Успехот на липовиот мед при третманите на овие заболувања се должи на тоа што овој мед го поттикнува организмот да се поти по што организмот за кусо време ја враќа нормалната рамнотежа.

Шумски мед

Шумскиот мед содржи најмалку 13 пати повеќе минерали од цветните видови на мед. Особено е богат со железо што го прави ваквиот мед идеален за подобрување на крвната слика. Значаен е и за растот и развојот на организмот поради што се препорачува кај децата. Се користи кај анемија, гинеколошки, респираторни и други заболувања.

Костенов мед

Медот од костен има специфична и интензивна арома и малку горчлив вкус. Помага кај нарушувања на функцијата на црниот дроб, желудникот, жолчката, дванаестпалачното црево. Лекува гастритис и чиреви, жолтица, бактерии во мочните канали. Поради извонредниот вкус и специфичната арома, костеновиот мед се користи за изработка на разни десерти.

Мед од жалфија

Овој мед со право спаѓа меѓу најдобрите. Се користи кај воспаленија и заболувања на усната празнина и на дигестивниот тракт. Лекува воспалени синуси, кашлица, суво грло, бронхитис и настинка.

Ливадски мед

Содржи доста есенцијални масла што го прави омилен кај корисниците, а особено децата. Се препорачува кај пациенти со респираторни заболувања предизвикани од грам-негативни бактерии, кај гинеколошки заболувања и авитаминози. Поради тоа што вклучува нектар од голем број на различни растенија, ливадскиот мед има прекрасен вкус и богат е со витамини и минерали.

Мед од сончоглед

Поради високата содржина на гликоза и уште неколку други битни состојки, сончогледовиот мед го подобрува имунитетот на организмот, го зајакнува срцето и ја подобрува циркулацијата.

Мед од маслодајна репка

Овој мед е доста квалитетен и поседува големи антибактериски својства. Поради лесната кристализација често може да се купи измешан со матичен млеч.

Оние кои сакаат да започнат со пчеларење или пак оние кои веќе пчеларат, но се ограничени преку капацитетите на својот пчеларник да го зголемат бројот на пчелни семејства, најчесто имаат можност да набават пчелни роеви складирани во два облика: пчели спакувани во пакет-пакетен рој или пчели сместени на неколку рамки-нуклеус. Очигледно дека овие две форми на понуда на пчелни семејства нудат одреден ценовен компромис и за продавачот и за купувачот, но исто така овозможуваат вака набавените пчели, при разумни услови успешно да се развијат и барем најмалку да ја дочекаат зимата како комплетно развиено пчелно семејство. Пакетните роеви и нуклеусите имаат одредени свои предности, но и недостатоци.

Пакетен рој подразбира одредена количина на пчели истресена од една или повеќе продуктивни кошници, спакувани во кутии од картон или дрво во комбинација со ситна мрежа. Тежината на истресени пчели во еден пакетен рој најчесто изнесува 1,2 килограми. Во пакетот со истресени пчели се додава и млада спарена матица сместена во кафез. Во одредени случаи пакетот вклучува и хранилка за течна прихрана на пчелите. Голема предност на пакетните роеви е тоа што можат да се инсталираат во било кој тип на кошница. Позитивно е и тоа што кај пакетните роеви нема никакви хемиски или биолошки агенси кои вообичаено се задржуваат во саќето. Пакетните роеви се нешто поевтини од нуклеусите, но многу ретко можат да се најдат во понудата на нашите пчелари. Треба да се нагласи дека формирањето на пакетните роеви претставува стрес за пчелите кој може различно да влијае на новосоздадениот рој.

Предности и недостатоци на пакетните роеви:

[cs_table id=”1″]

Нуклеусот вклучува 5 рамки од кои 3 се со легло, а 2 се со полен и мед. Предноста кај нуклеусите е тоа што матицата веќе е прифатена, несе јајца и слободно може да се види квалитетот на нејзиното легло. Пчелите во нуклеусот се со различна возраст и си ја знаат својата улога во семејството, што ги става неколку недели во предност пред развојот на пчелите од пакетниот рој. Поради залихите на полен и мед на пчелите во нуклеусот не им е потребна дополнителна прихрана. Нуклеусите со различен тип на рамки се во понудата на секој комерцијален пчелар кај нас. Меѓу малкуте недостатоци кај нуклеусите е можноста за присуство на болести, штетници и остатоци од штетни хемиски агенси во саќето.

Предности и недостатоци на нуклеусите:

[cs_table id=”2″]

[dropcap]З[/dropcap]агубите на пчелните семејства во текот на зимата во Германија се далеку од очекуваните и просечните бројки. Состојбата со високата смртност е скоро идентична во сите региони низ државата, па од Германската пчеларска асоцијација најавуваат дека треба да се очекува скромен медобер.

Претседателот на Националното здружение на пчелари од Хесен, Манфред Риц, изјави дека нормалната стапка на смртност и угинување на пчелните семејства во Кирхајн и регионот во текот на зимата е 10 до 15 %, но оваа сезона стапката на угинување достигнала дури до 35 %. Причината за ова, според Риц е ланската рана пролет и раното цветање на флората со што се намалија изворите на храна за пчелите во текот на летото, па пчелите фактички гладуваа. Претседателот на пчеларите од Хесен вели дека лошата кондиција во која ваквите временски услови ги доведоа пчелите, им пружи идеална можност на крлежите и вирусите максимално да се развијат, а сето тоа се одрази изминатава зима. Во областа Хесен има околу 8800 пчелари со околу 50000 пчелни семејства. Сега тие се приморани да набавуваат пакетни роеви за обновување на своите пчеларници, но потребно е да бидат внимателни од каде ги набавуваат пчелите поради можноста за внесување на заразни болести и паразити.

Клаус Еисел, претседател на Пчеларското здружение од Нојштад вели дека и во овој регион зимските загуби се движат до 35%. За главен виновник ја смета вароата, а вели дека освен малите количини на мед, целата заедница ќе се соочи и со намалена продукција и квалитет во овоштарниците и градините. Според Еисел, ефектот од зимските загуби ќе може да се види јасно дури на есен.

И во Здружението на пчелари од Бранденбург резултатите покажуваат смртност од 40%. Во нормални сезони смртноста на пчеларниците во Берлин и Бранденбургшкиот регион се движи до 10%, па затоа овогодинешните податоци се загрижувачки и алармантни. И од ова здружение како главни причини ги потенцираат топлото време идеално за развој на вароата, недостатокот на храна во пчелните семејства, но и прекумерното засадување на површини со култури без никакво значење за пчелите како што се пченката, јачменот и разни житарки.

[dropcap]М[/dropcap]енувањето на матицата е  еден од условите на пчелното семејство да не влезе во роидбен нагон (млада матица).

Потребни материјали и опрема: кафез, шеќерно тесто и прскалка во кој има сируп кој мириса на маточина или лимон.

Замената на матица се врши на следниот начин:

Пчелното семејство го обезматичуваме, ја вадиме старата матица, односно една ноќ семејството е без матица.

Треба и да ги знаеме правилата за внесување на матицата во кафезот. Овој начин на внесување во кафезот е погрешен и тука може само матицата да ја повредиме! Никако не треба вака:

Знаеме дека  матицата се стреми да се движи само нагоре, затоа и отворот на кафезот го поставуваме соодветно за  матицата без проблем да влезе. Едноставно, матицата треба да се држи за крилцата и главата да се пикне во отворот и да се пушти, на овој начин матицата без проблем ќе влезе во кафезот:

Матицата успешно е внесена во кафезот:

Отворот го затворам со шеќерно тесто:

Кафезот го поставувам во обезматиченото семејство, но за секој случај за приемот да биде сигурен, кафезот го премачкувам со мед од обезматиченото семејство, многу важно е и како ќе се постави кафезот во семејството со цел матицата полесно да излезе од кафезот. Значи кафезот го поставуваме со отворот нагоре, никако на страна или отворот да биде кон долу.

Обезматиченото пчелно семејство го попрскувам со течноста од прскалката за да мириса на маточина или лимон:

За кратко време пчелите примамени од намачканиот мед на кафезот и шеќерното тесто почнуваат да се гостат со погачата, a матицата со својот феромон ги опива пчелите:

Следниот ден матицата е ослободена, односно излезена од кафезот:

На крај проверуваме и потврдуваме дека матицата е успешно прифатена.

Напомена: матицата се држи за крилца!

 

Фотографии: Марјан Петровски

[dropcap]С[/dropcap]о 40 кошници сместени на кровот на својот брод, германскиот пчелар Франк Георге постојано пчелари селидбено на езерата во околината на Вердер, Германија. Опуштено седнат на палубата на своето бродче, со кренати нозе и повремено рибарење, 57 годишниот инженер ужива во убавините на езерата очекувајќи пчелите да донесат солидни приходи од пашата во чија близина тој се закотвил. Веќе пет години Франк пчелари на овој начин. Вели дека идејата за изградбата на пчеларскиот брод дошла сосема случајно. „Седнати покрај еден стар товарен брод, со еден мој пријател разговаравме за природата, пчелите и одеднаш ни дојде идејата да изградиме брод во стар англиски стил, кој би имал кујна, дневна и спална соба, а чиј кров би бил претворен во пчеларник. Набргу тоа стана реалност“-вели пчеларот. Бродот е конструиран целосно да одговори на барањата на пчеларството преку многу адаптации и специјални додатоци. Изграден е специјален елеватор за спуштање на тешките медишта и спратови од кровот до подпалубскиот простор каде се наоѓа соба со линија за центрифугирање на медот, како и просторија за негово складирање. Изградена е и мала столарска работилница во која Франк ги поправа старите кошници, работи на рамките и врши разни други обврски околу пчеларскиот инвентар. На бродот е монтиран и соларен систем.

Во потрага по нектар за своите пчели, Франк во пловење поминува повеќе недели. Од почетокот на мај до средината на јули. Постојан придружник на селидбените патувања му е неговата сопруга Керстин. „Сето ова е многу релаксирачки за мене. Истовремено сум и на вода и во преубава природа, уживам покрај пчелите, но најважно од се е што сум покрај мојот сопруг“-вели Керстин.

Поради природата на пчелите и нивната способност за стационарно ориентирање, селењето на пчелите мора да го прави преку ноќ. Патувањето ноќе, во мрак, иако со брзина од околу 5 километри на час, според Франк е најголемата опасност при овој начин на пчеларење. Наутро пчелите излетуваат и за кусо време се приспособуваат на новата околина. Пчеларот, а истовремено и капетан вели дека токму после ориентирањето, вистинско уживање е да се гледа работењето на пчелите. Работата на Франк се состои од сите оние вообичаени пчеларски операции на било кој друг пчеларник. Единствена битна работа, која ја нема кај пчеларењето на копно е тоа што треба бродот да биде добро закотвен, бидејќи и најмало поместување од еден метар може да предизвика дезориентација на пчелите, залетување на кошниците, па дури и давење на дел од излетничките полни и тешки од скапоцениот товар. Што се однесува до пчелната паша, пчеларскиот брод не треба да поминува некоја огромна километража. Површините со маслодајна репка, багрем, липа, сончоглед и уште неколку медоносни култури иако се распоредени и лоцирани покрај бреговите на повеќе езера во регионот на Вердер, преку одличната поврзаност со канали и развиената пловна мрежа и инфраструктура се лесно достапни за пчелите на капетан Франк.

Пласманот на медот воопшто не претставува проблем за Франк. Ваквиот начин на пчеларење влијае позитивно за маркетингот на неговите производи. Природниот мед кој го продава под називите „од бродот на пчелите“ и „од островот на медот“ постојано наоѓа свои купувачи во Вердер.

Целата заслуга за пловечките пчеларници ја имаат старите Египќани кои уште пред илјадници години го развиле и практикувале овој начин на пчеларење покрај бреговите на Нил. Во 40-тите и 50-тите години на минатиот век, Русите повторно го активирале овој начин на пчеларење, а примерот со германскиот пчелар покажува дека и покрај многубројните новитети, модерни иновации и современи техники во пчеларството, понекогаш тајната за успех треба да се побара во старите искуства и практики користени многу години наназад.

Извор

[dropcap]О[/dropcap]д многу битно значење за пчелното семејство после првиот пролетен преглед е да биде во режим на постојана работа. Затоа, при првиот преглед, во слободниот простор ја ставам тест рамката за контрола на работата на пчелите градителки…

   

која подоцна може да биде искористена како рамка за биолошки метод за борба против вароата.

Од голема важност е обезбедувањето на слободен простор за пчелите градежници, бидејќи на тој начин тие се ослободуваат од восочните кристалчиња, што е еден од условите да не започне роидбениот нагон.

После извршената операција на додавање на тест рамката (во мојот случај 10-ти март), на 23-ти март направена е првата контрола на извршената работа, при што се гледа дека пчелите градежници почнуваат да ја влечат поставената тест-рамка.

При втората контрола на тест рамките (7 април), се гледа дека пчелите градителки кои се стари од 12-тиот до 18-тиот ден се многу вредни, односно се ослободиле од своите восочни кристалчиња, а со тоа и обезбедиле на матицата да го шири слободно своето легло, а останатите пчели да имаат континуирана работа без застој, што се гледа од фотографијата и се гледа дека тест рамката има трутовски ќелии и е нанесена со легло.

Проверка на уште една пчелна заедница…

  

при што се гледа дека трутовските ќелии се занесени со легло, а ова покажува дека пчелките градителки биле цело време ангажирани во текот на месец март, што претставува еден од главните фактори пчелната заедница да не влезе во роев нагон, но сега тест рамката ќе ни послужи како рам градежник за биолошка борба против вароата, при што на овој начин може да се уништи 30% од вароата.

Потсетување низ фотографии за биолошкиот метод на борба против вароата:

Тест рамките:

 

Поставување на тест рамката како претпоследна рамка помеѓу рамката со отклопен мед и рамката со полен…

Млади пчели (Градителки) стари од 12 до 18 ден, на кои им се развиени восочните жлезди…

Изградени трутовски ќелии на кои има трутовско легло…

Вароата полека се вгнездува во трутовското легло…

Затворено трутовско легло во кое е намамена вароата. Овој рам го вадиме…

и со извлекување на куклите се гледа дека вароата се наоѓа во ќелиите со трутовско легло…

 

Фотографии: Марјан Петровски

[dropcap]О[/dropcap]д многу битно значење за пчелното семејство во пролетниот период е да биде во режим на постојана работа, затоа при првиот пролетен преглед на пчелното семејство треба да се изврши стимулативна прихрана и за таа цел ја вадам крајната рамка со мед, го отварам медот…

…и ја поставувам на крај, односно одалечена за една рамка, овозможувајќи со тоа слободен простор, со што пчелите ќе го повлечат медот односно ќе го искористат како стимулативна исхрана…

откога пчелите ќе го повлечат медот од стимулативната рамка, оваа рамка подоцна се додава за проширување, но од другата страна до леглото.

Покрај овој метод на стимулативна прихрана, постојат и повеќе начини од кои ќе ги наведеме следните:

1. Давање на цврста храна со погачи и шеќер. Бидејќи пчеларникот ми е одалечен од местото на живеалиште, и поради економски причини не можам секој втор ден да давам течна храна (стимулација), а со цел пчелите да имаат постојано континуирана работа, задолжително додавам погача за да пчелното семејство не би останало без работа.

2. Давање на течна храна секој втор ден во  по 150-200 мл, во хранилки кои може да бидат со различна литража. Како многу практични се покажани и пластичните шишиња кои се дупнуваат неколку пати, тапата да биде добро затворена со тоа течноста е во вакум и пчелите по потреба го земаат шербетот.

3. Ротирање на телата во пролет за 180 степени, односно медот да дојде во положба пред летото во која пчелите брзо ке го отклопуваат и ке го пренесуваат на страничните позиции овозможувајќи слободни ќелии во кои матицата ќе ги положува јајцата.

4. Гребење на рамките со мед кој се наоѓа до рамките со легло.

5. Отварање на медот и поставување зад преградна даска.

6. Отварање на медот и поставување над поклопна даска во празно тело, каде пчелите преку отворот на поклопната даска ќе го повлечат медот.

 

7. Ако пчелното семејство е на 2 тела, поставување на затворени рамки со мед во долниот наставак во средина при што пчелите ќе го качуваат нагоре (позиција во која вака поставениот мед не го поднесуваат), така наречено автоматско стимулирање на пчелните семејства.

8. Поставување на рамка со отворен мед од горната страна  во збегот.

9. Поставување на рамка со отворен мед на растојание од 1 рам во кој пчелите ќе го повлечат кон своето гнездо што е применето во овој случај.

10. Стимулација со соино брашно, помешано со малце шеќер во прав во сад поставен под стреа, 10-20 метри од кошниците.

 

Фотографии: Марјан Петровски

 

[dropcap]Е[/dropcap]дна од главните работи во пролет е активирање на хигиенската поилка…

 

Да ги намамиме пчелите да ја лоцираат поилката, слетувалиштето ќе го намачкаме со разблажен мед или ќе посипеме малку шеќер.

Тука ќе направам и еден мал експеримент, така што во друг сад со вода и шеќер ќе додадам и малку сол…

По поставување на поилките, за половина час е пристигната првата пчелка…

…а потоа и втората…

И за два часа пчелите ја лоцираат поилката со вода…

Но што се случува тука?! Се гледа дека на садот во кој додадовме само шеќер нема ниедна пчелка…

а додека кај садот во кој што има сол и шеќер бојот на пчели посетителки постепено се зголемува…

И фотографија на која може да се видат двата сада…

Од ова доаѓаме до заклучок дека солта е многу битна за правилен развој на пчелите. Во пролетниот период во ПОИЛКИТЕ се става 5 грама сол на 1 литар вода, во овој случај јас имам ставено 3 грама на 1 литар вода или 30 грама на 10 литри вода.

Зошто е потребно да се стават ПОИЛКИ? Во недостаток на сол пчелите овој недостаток го надополнуваат така што ако во близина има сточарски фарми каде се одлива урината, пчелите масовно ја посетуваат односно пијат од урината. Ова укажува дека во недостаток на НАТРИУМ ХЛОРИД, пчелите овој недостаток го бараат на места каде животните уринираат.

Пчелите кои земаат вода во која има сол, имаат повеќе легло и не патат од мајска болест (запек).

Многу е важно да се знае и количината на сол во ХРАНИЛКИТЕ кога се прихрануваат друштвата. Тогаш во ХРАНИЛКИТЕ на 1,5 сируп во однос 1:1 се додава 1 грам сол.

ВАЖНО: треба да се разликува поимот ХРАНИЛКА и ПОИЛКА.

 

 

Фотографии: Марјан Петровски