Ознака: матица

[dropcap]З[/dropcap]а заштитата и значењето на Apis mellifera macedonica и реализираните проекти во таа насока, во утринската емисија на Алфа ТВ зборуваше Борче Павлов, професионален пчелар, сопственик на регистрирано одгледувалиште на пчелни матици и член на пчеларското здружение „Еко Пчела“-Скопје. Во разговорот, Павлов ја истакна важноста на автохтоните пчели, како и нивната предност во однос на хибридите и увезените подвидови на пчели. Зборувајќи за производството на селекционирани матици, тој ги наброја предностите и придобивките кои би ги добил секој одгледувач на пчели доколку набави матици токму од регистрираните одгледувалишта. Ова, а и останатиот дел од разговорот погледнете го подолу во видеото.

[dropcap]E[/dropcap]ден многу успешен и брз начин за формирање на пчелни семејства-нуклеуси, кои до крајот на сезоната прераснуваат во јаки друштва, односно производни заедници за наредната година.
Ова се прави што порано, но ова е и стратегија јаките друштва да не влезат во роидбен нагон.
Овој оплодник на фотографијата (за две рамки ЛР), може и за ДБ

го населувам со 1 рамка затворено легло со пчелите на неа, 1 кафеава празна рамка од која биле изведени неколку генерации легло и додаден матичник. Може да се додаде и купена матица.
Кога матицата ќе се оплоди не треба да се брза со нејзино вадење. Останува во оплодникот така што таа ќе ја нанесе и празната кафеава рамка.
Кога во оплодникот има 2 рамки со легло, земам нуклеус кој собира 6 рамки (прикажан на сликата)

и го населувам со 2-те рамки затворено легло од оплодникот и 2 рамки со затворено легло од јаките семејства, една рамка со храна и една восочна основа, така што се добива јак нуклеус со 4 рамки легло, 1 рамка храна и 1 рамка со восочна основа (вкупно 6 рамки). Со ова се потиснува и роидбениот нагон кај јаките семејства (на местото на одземените рамки се додаваат восочни основи или кафеави рамки), односно се создава работно расположение. Овој оформен нуклеус ја користи јунската паша, се проширува и до почетокот на август ќе прерасне во јако семејство кое во наредната година ќе биде производно семејство.

ВАЖНО:
-населувањето на оплодникот да биде со затворено легло од кое веќе почнале да излегуваат пчелите или од кое ќе излезат за 2-3 дена, поради варијабилните температури во тој период за пчелите да не се мачат да го греат леглото.

-населувањето на оплодникот е до средината на мај, (оваа година и малку подоцна).

-поради опасност од грабеж оплодникот се прихранува со цврста храна, додека кај нуклеусот може да се користи течна прихрана.

[dropcap]М[/dropcap]есецот aприл е многу битен за нас пчеларите, овошките цветаат…

 

И ливадите почнуваат да ја покажуваат својата убавина…

  

Но за нас пчеларите најбитно е цветањето на јаболката…

  

што претставува многу битен показател за јачината на пчелните семејства и време кога треба да ги извршиме неопходните работи во пчеларникот, а тоа е додавање второ тело или ротација на телата со премостување на рамки и додавање на сатни основи.

Јас наведените работи ги работам на следниот начин:
– Главен услов за пчелните семејства да ја искористат главната паша е во приодот на цветањето на јаболката да имаат 8-9 рамки со легло и 10 запоседнати улици со пчели, што претставува мерило дека пчелните семејствата ќе ја искористат главната паша, затоа почнувам со работа и проверувам визуелно…

 

 гледам дека на пчелното семејство и крајните рамки му се исполнети со пчели.

– Го проверувам условот со јачината на легло во овој период (цветањето на јаболка), односно вршам проверка на јачината со легло, ги подигам само претпоследните рамки…

и проверувам дека се со легло. Останатите рамки во средина не ги проверувам, бидејки се знае дека се со легло, а со цел да не го вознемирувам пчелното семејство.

На сликата подигнатите рамки се со легло…

со што констатирам дека пчелното семејство е со 8 рамки со легло.

Условот за проширување на пчелното семејство е исполнет (8 рамки со легло и 10 улици со пчели) и пристапувам кон додавање на второ тело.

Зeмам од пчелното семејство 2 рамки со легло, по можност да бидат со отворено легло и ги ставам во новото тело, задолжително споени, бидејки има големи температурни варијации во ова време од годината, а со цел и да се задржи компактноста на леглото…

Од двете страни до рамките со легло, за побрз развој на семејството ставам извлечени кафеави рамки предходно испрскани со сируп во кој има малце повидон јод…

И ги ставам до рамките со легло…

 

Потоа следат и сатните основи од двете страни, попрскани со сируп и ги ставам од едната и другата страна…

 

И така наизменично го пополнувам телото, сатна основа, па извлечена рамка…

 

со што вкупно ставам 4-5 сатни основи за младите пчели „восочарки“ да се испразнат од восочните кристалчиња.

Во плодиштето од кај што ги земав рамките за премостување, исклучиво до леглото ставам кафеави рамки, за матицата побрзо да ги запоседне со легло, се разбира претходно испрскани со сируп.

 

 

Го ставам второто тело…

На тие пчелни семејства што се на две тела се врши ротација на телата–леглото се спушта на подница и се врши наведената операција на премостување, односно сега е моментот да се извадат црните рамки и на нивно место да се стават сатни основи.
Значи во наведената операција од многу битно значење е леглото да остане целовито, односно да не се врши негово раздвојување.

На сликата е прикажано пчелно семејство кое е екстремно во развојот, односно горенаведената операција е изршена на 10-ти април…

Се гледа дека пчелите се качени горе и правилно се распоредени така што во горното тело (второ тело) има 5 рамки со легло…

 

…со што се потврдува успешноста на операцијата.

Фотографии: Марјан Петровски

[dropcap]М[/dropcap]ајтзапер е технологија која во насока на елиминирање на вароата ги комбинира биологијата на крлежот и физиката. На тој начин комплетно нуди нехемиска и еколошка контрола на вароата. Истражувањата на творецот на Мајтзапер, д-р Захари Хуанг од Универзитетот во Мичиген Стејт, потврдуваат дека овој изум има ефикасност и до 95% во контролата на вароата.

Мајтзапер е електронска рамка градежник. Се поставува во кошницата како и секоја друга обична рамка. Пчелите ги извлекуваат ќелиите, а откако матицата ќе ги занесе, по одреден период и ги запечатуваат. Со оглед дека крлежите повеќе од 12 пати ги преферираат трутовските ќелии и дека во една ќелија со трутовска ларва може да има и над 20 единки на вароа, Мајтзапер е идеална средина во која се концентрира вароата.

Токму кога целосно или поголем дел од ќелиите на рамката се запечатени, пчеларот треба да превземе акција со поврзување на конекторот од електричната рамка со конекторот од напојувањето со електрична струја. Извор на напојување може да биде автомобилски акумулатор, сончев колектор или било која друга батерија од 12 V. Електрицитетот произведува доволно топлина да ги усмрти запечатените трутовски кукли и единките на вароа прикачени на нив и сместени во нивните ќелии. За 72 часа пчелите комплетно ги отстрануваат „испржените“ кукли и крлежи, ги чистат ќелиите, матицата повторно ги занесува со трутовско легло и процесот се повторува одново за 18-23 дена. Во делот од сезоната кога има активно создавање на трутови, овој процес може да се изведе 4-5 пати. Времетраењето на еден електричен третман по кошница е околу 8 минути.

За разлика од повеќето биолошки методи за контрола на вароата во кои е потребно сечење или замрзнување на трутовското саќе, отклопување и отстранување на трутовските кукли и повторно приморување на пчелите да градат, со Мајтзапер пчеларот, а и пчелите се поштедени од сето ова. Други предности се што не се потреби никакви пропратни третмани или дополнителна опрема, безбеден е по здравјето на пчеларот, пчелите, нивните производи и околината, рамката останува во кошницата голем дел од сезоната без никакви манипулации со неа, производителот нуди рамки со голем избор на димензии и скоро сите стандарди, идеална е за во органското пчеларење и др.

[dropcap]О[/dropcap]вој фаќач за матици овозможува брзо и лесно фаќање на матицата само со користење на една рака. Неговиот дизајн и конструкција прават обележувањето на матицата да биде сосема безбедно и едноставно. За разлика од популарниот цилиндар за фаќање и бележење на матицата со чија работа мора да се внимава на притисокот врз матицата, овој фаќач има безбедосен осигурувач, со кој клипот кој врши притисокот врз матицата се доведува на посакуваната, но безбедна позиција за обележување.

При обележувањето на матиците, се препорачува наизменично да се користи пар од овие фаќачи. Додека матицата е обележана и е сместена кусо време во комората од првиот фаќач за да се засуши бојата, со вториот фаќач веќе се работи на ловење и обележување на матицата од друга кошница.

Се препорачува на повозрасни пчелари, на пчеларите почетници, како и на сите кои сметаат дека не се доволно вешти при фаќањето и обележувањето на матиците.

Цената на овој фаќач изнесува нешто помалку од 12 евра.

[dropcap]М[/dropcap]енувањето на матицата е  еден од условите на пчелното семејство да не влезе во роидбен нагон (млада матица).

Потребни материјали и опрема: кафез, шеќерно тесто и прскалка во кој има сируп кој мириса на маточина или лимон.

Замената на матица се врши на следниот начин:

Пчелното семејство го обезматичуваме, ја вадиме старата матица, односно една ноќ семејството е без матица.

Треба и да ги знаеме правилата за внесување на матицата во кафезот. Овој начин на внесување во кафезот е погрешен и тука може само матицата да ја повредиме! Никако не треба вака:

Знаеме дека  матицата се стреми да се движи само нагоре, затоа и отворот на кафезот го поставуваме соодветно за  матицата без проблем да влезе. Едноставно, матицата треба да се држи за крилцата и главата да се пикне во отворот и да се пушти, на овој начин матицата без проблем ќе влезе во кафезот:

Матицата успешно е внесена во кафезот:

Отворот го затворам со шеќерно тесто:

Кафезот го поставувам во обезматиченото семејство, но за секој случај за приемот да биде сигурен, кафезот го премачкувам со мед од обезматиченото семејство, многу важно е и како ќе се постави кафезот во семејството со цел матицата полесно да излезе од кафезот. Значи кафезот го поставуваме со отворот нагоре, никако на страна или отворот да биде кон долу.

Обезматиченото пчелно семејство го попрскувам со течноста од прскалката за да мириса на маточина или лимон:

За кратко време пчелите примамени од намачканиот мед на кафезот и шеќерното тесто почнуваат да се гостат со погачата, a матицата со својот феромон ги опива пчелите:

Следниот ден матицата е ослободена, односно излезена од кафезот:

На крај проверуваме и потврдуваме дека матицата е успешно прифатена.

Напомена: матицата се држи за крилца!

 

Фотографии: Марјан Петровски

[dropcap]Н[/dropcap]а Изборното собрание на ПЗ „Матица“-Скопје одржано на 3-ти март 2015 година во Скопје, беше избран новиот Претседател на здружението. Пчеларите имаа можност да избираат помеѓу двајца претседателски кандидати, предложени од самото членство, односно Александар Михајловски и Јане Марков. Во на моменти напната атмосфера, но на фер и регуларно гласање, со 41 глас наспроти 30 гласови, за Претседател на здружението беше избран Д-р Јане Марков.

Интересно е тоа што и самиот кандидат за претседател и победник, Марков, откако еднаш го одби предлогот да биде ставен на претседателската избирачка листа, по убедување на дотогаш актуелниот претседател, се премисли и вториот пат го прифати предизвикот. На крај, по прогласувањето на победата Марков изјави дека воопшто не очекувал ваков развој на настаните и дека лично е изненаден од позицијата која му ја доделија мнозинството членови на здружението. Еден од првите кои му ја честитаа победата беше неговиот противкандидат Михајловски.

Треба да се напомене дека поради одолговлекување на дневниот ред, од страна на Изборното претседателство на претседателските кандидати им беше скратена можноста да ги претстават своите програми за управување со здружението, со што членството остана покусо за нивните пчеларски биографии, нивните визии и идни проекции за ПЗ „Матица“-Скопје.

Останатиот дел од Изборното собрание беше посветен на изборот на управувачките органи на здружението.

[dropcap]М[/dropcap]атицата е најбитниот дел од пчелното семејство. Во зависност од условите, во активна сезона таа може дневно да снесе и над 1500 јајца. Колку повеќе јајца снесува, толку повеќе е јако и продуктивно нејзиното семејство. Матицата обично живее 5, па дури и повеќе години, но несењето значајно се намалува после втората или третата година. Со цел да го сочуваат семејството силно, многу пчелари ја менуваат матицата секоја втора или трета година. Со стареењето, матицата го троши количеството на внесени сперматозоиди при оплодувањето и постои можност да почне со несење на неоплодени јајца од кои подоцна ќе се изведат голем број на трутови. Таквата матица се вика трутовска матица. Но во вакви случаи (стара и истрошена матица, болна матица, трутовска матица, оштетена матица) најчесто пчелите самите интервенираат и почнуваат со постапка за елиминирање на непожелната матица и изведување на нова матица, со што не дозволуваат опстанокот на семејството да биде доведен во опасност. Понекогаш, поради различни причини се случува матицата да потфрли токму во делот од сезоната кога пчеларот најмалку посакува и најмалку се надева на тоа. Меѓу тие причини се наоѓа и лошата проценка на особините на матицата. За да ја намали или елиминира појавата на вакви несакани ситуации, пчеларот мора постојано да ги следи нејзината активност, продуктивност, кондиција, шема на несење, конституција, однесување и други особини.

Конституциски, една добра, здрава матица се одликува со сјаен граден дел, долг стомак зашилен на крајот, без оштетени екстремитети, крилца или антени. Но нејзиниот надворешен изглед, не е секогаш гаранција и одраз на нејзината репродуктивна способност. Преку следењето на нејзините перформанси, односно способноста за несење и карактеристиките на нејзиното потомство, најдобро се проценува колку една матица е квалитетна.

Шемата на несење е битна карактеристика при оценување на квалитетот на матицата. Едноличен, компактен и густ распоред на снесените јајца, ларви или затворено легло низ саќето, се показател за добра и квалитетна матица. Висока оценка се дава на матицата кај која 95% од ќелиите од саќето на рамката содржат легло, а околу 5% од ќелиите се празни. Добра матица исполнува со легло најмалку 6 до 9 рамки од кои најслабо занесената рамка треба да биде исполнета најмалку 2/3 од својот капацитет. Кај рамките во семејства со добра матица, изгледот на леглото распоредено во различни возрасни стадиуми има сферична или овална форма.

Количински малку, а при тоа уште и расфрлано, нееднакво и неправилно разместено легло е знак за неквалитетна матица. Празните ќелии помеѓу леглото или незанесениот простор на саќето, укажуваат на истрошена матица или заболена матица која веќе не несе или пак можеби снесува јајца но поради присуството на одредена болест или некоја друга причина, пчелите ги чистат и исфрлаат од ќелиите. За појавата на шареноликост и отсуство на леглото, можат да бидат виновни повеќе фактори:

• болест-најчесто американски гнилеж, европски гнилеж или варовно легло, кај кои пчелите ги отстрануваат заболените ларви, при што лесно може да се забележи отсуството на легло и неговата компактност;
• оплодување во крвно сродство (инбридинг)-кога матицата е оплодена од трутови од сопствената кошница од која и таа самата е изведена, при што можни се нарушувања во процесот на несење на јајца и во квалитетот на снесените јајца;
• труење со пестициди;
• недостаток на полен и нектар во семејството;
• блокираност на матицата кога во периоди на лачење на нектар и полен во големи количини, поради исполнетост на ќелиите со складирана храна, матицата е оневозможена да несе каде што таа сака, туку каде што ќе најде слободно место.

Стапката на несивост е уште еден битен фактор при оценување на матицата. Тоа е односот помеѓу снесените јајца и отвореното и затвореното легло во саќето. Кога матицата започнува со зголемување на несењето, односот помеѓу снесените јајца и запечатеното и отворено легло изнесува 1,5:1. Ако односот е 1:1,5 тоа е индикација за намалување на несивоста, а ако односот е 1:3 во корист на затвореното и незатвореното легло, тоа е знак за драстично и брзо намалување на несивоста.

Оценување на квалитетот на матицата преку нејзиното потомство се прави врз основа на одбранбеното однесување на пчелите при манипулација, медопродуктивноста, роевиот нагон, отпорноста на болести и некои други особини.

Ова е многу значајно за пчеларите почетници, за кои ресурсите и генетиката кои ги нудат малиот број на семејства со кои започнале да пчеларат, се единствениот избор и извор на материјал за производство на матици и проширување на пчеларникот.

[dropcap]З[/dropcap]имскиот солстициум или зимската краткодневница го означува времето од годината кога ноќта е најдолга, а денот најкраток. Тогаш дневната максимална сончева височина на небото е на најниско можно ниво.  На северната хемисфера тогаш настапува и зимата. Оваа година таа настапува на 22 декември во 00.03 часот.

Веднаш по зимскиот солстициум,  денот почнува незабележително да расте сè до пристигнувањето на пролетта.

Зимскиот солстициум е битен и значаен за пчелите и има влијание врз развојот на пчелното семејство. Многу пчелари овој настан го сметаат за пчеларска нова година или почеток на новата пчеларска сезона.

И покрај мракот во кошницата и невозможноста на матицата да го забележи зголемувањето на дневната светлина, таа на одреден начин инстинктивно го чувствува доаѓањето на зимската крактодневница. Краткодневницата е еден од првите знаци за матицата, дека таа треба да започне една од најбитните нејзини активности поврзани со опстанокот на семејството-несење на јајца. Кратко по солстициумот, обично по неколку денови или една до две недели, семејството ја крева температурата на зимското клопче на околу 35°C, оптималната температура за одгледување на нови пчели. Кога семејството ќе ја достигне саканата температура, матицата ќе започне со несење на мал број на јајца, користејќи ги за тоа испразнетите ќелии со мед кој бил потрошен во изминатиот период. На почеток, количината на јајца е мала, со помалку од 100 занесени ќелии, но со наближување на пролетта бројот на снесени јајца постепено се зголемува. Овој процес оди бавно поради тоа што за достигнување на потребната температура пчелите трошат многу повеќе храна, за разлика од состојбата на мирување во зимското клопче. Со пообилно конзумирање на храна, пчелите се во состојба преку движење на своите мускули да генерираат температура и над 35°C. Матицата и снесените јајца постојано се наоѓаат во центарот на топлото клопче, заштитени од студот, додека пчелите работнички постојано ја ротираат својата местоположба, со цел да не дојде до нивно премрзнување.

Препорачливо е, особено за понеискусните пчелари, краток период по зимскиот солстициум, во моменти на убаво време да ги проверат залихите на храна во кошницата, односно дали клопчето со пчели излегло на долниот дел од поклопната даска. Ако се забележи такво нешто, потребно е веднаш да се интервенира со хранење на таквите семејства.