Категорија: Колумни

[dropcap]П[/dropcap]оследната сабота од февруари во Бујановац беше одржана пчеларската манифестација „Пчелата не познава граници“. Настанот беше организиран од пчеларските здруженија „Апикула“ од село Несалце и „Полен 2012“ од Бујановац во соработка со секторот за туризам на општината.

За настанот прв пат дознав кога неколку дена пред неговото одржување на меилот на веб странава, медно.мк доби куса покана за учество испратена од претседателот на „Полен 2012“, Зарије Митиќ. За жал, освен пораката никаде не можеше да се најде официјална информација за промоција или некаква вест дека се организира ваков настан, се додека ден пред одржување на манифестацијата на веб страната на Сојузот на пчеларски здруженија на Србија не забележав вест со информација дека таков настан навистина ќе има и дека организаторите го промениле местото на одржување на настанот и дека истиот ќе се одржи во спортската сала „Младост“.

Одлуката беше донесена за кратко време. Кратко беше и патувањето до граница. Минибусот со искусни пчелари членови на кумановското пчеларско здружение кои се симнаа за пасошката контрола на студениот граничен премин, беше убава глетка која ми кажуваше дека сепак нешто големо ќе се случува во пчеларски Бујановац, до кого исто така не требаше многу време да се стигне.

А Бујановац со какво само право можеше да се нарекува пчеларски. Додуша не само тој ден. Имав прилика пред неколку години кога бев дел од тим кој подготвуваше терен за проект за развој на пчеларството во општина Бујановац под покровителство на јапонската амбасада во Белград, да сретнам исклучителни пчелари од самиот град како и од селата Несалце, Лучане, Лопардинце, Велики Трновац и истовремено да се запознаам со добрите услови за пчеларење и богатата пчелна паша, елементи кои прават на Бујановац и тоа како да му „стои“ овој епитет. Големиот број на минибуси, комбиња и автомобили на превозници, пчеларски компании и пчелари паркирани пред салата покажуваше дека за настанот има сериозна заинтересираност, а регистарските таблички од повеќе градови од неколку држави беа доказ за неговиот меѓународен карактер. За жал, освен два информативни постери во А4 формат залепени на левата и десната страна на влезот на салата, ништо друго не укажуваше на каков тип на манифестација се одржува внатре. Уште еден факт за тоа колку лоша промоција преживеа овој настан. Во салата убава глетка. Штандови на производители на пчеларска опрема, алат, пчеларски репроматеријали, храна за пчели, мед и други пчелни производи, поставени со вкус и така распоредени за да се избегнат турканици. Но некако како турканиците да се нешто неопходно и непишано правило и пчеларска потреба во склоп на одржување на било каква пчеларска манифестација. На нашиве простори барем. Завидна бројка на пчелари заинтересирани за понудата на изложувачите нестрпливо навалила кон производите. Се изнесуваат кутии и цели пакувања со погачи, восочни основи, пластични делови за кошници, рази пчеларски потребштини. Влегов во орото и јас. Со минути чекам да платам за производот додека чекам пчеларот до мене да се испазари со продавачката дали за понудената цена да земе уште два лимени затварачи за лето, додека одзади други колеги довикуваат и прашуваат за она што ги интересира. На штанд за продажба на восочни основи интервенираше и полиција, откако купувачот и продавачот поради целата мешаница не можеа да се договорат дали првиот дал, а вториот зел пари. Од штандот на туристичката организација на Бујановац пред кој беа поставени повеќе новинарски камери се слушаше некаков говор, кој беше проследен со млак аплауз, но за жал во целата бука во салата, малкумина беа тие кои дознаа што воопшто таму се случуваше. Откако испазарував работи што ми се потребни за моето хоби пчеларење, (а нормално за пчелар на пчеларски саем) и работи што засега воопшто не ми ни требаат, завземав позиција на трибините на салата во исчекување на едукативниот дел од настанот. За кусо време откако седнав вистински почувствував колку навистина е студено во салата. Ширум отворените влезни врати на салата, пространата внатрешност, отсутното загревање и периодот од годината си го направија своето. Температурата внатре во скромен плус, соодветна за еден голем минус за организаторот. По кратките подготовки започна и вториот дел од манифестацијата. Воведната церемонија беше најавена на албански јазик, а потоа и на српски, а со поздравен говор настанот го отвори градоначалникот на Бујановац. Свои настапи имаа и претседателите на двете пчеларски здруженија кои го организираа целиот настан. После нивните говори, претседателите започнаа да делат благодарници на лица и субјекти заслужни за организирање на настанот. Во овој дел благодарница му беше доделена и на претседателот на СПЗМ, Менде Трајковски, за промоцијата и придонесот за меѓународниот карактер на настанот. За мене дискутабилно, бидејќи овој настан кај нас немаше ама баш никаква промоција, а освен споменатите кумановски пчелари и уште неколку колеги од Битола, не успеав да препознам други македонски пчелари (подоцна дознав дека претседателот на СПЗМ имал и кусо интервју за РТС). Следуваа поединечни и групни фотографирања, честитања и слични неинтересни активности, кои и одзедоа доста време на публиката и направија да биде досадно, но и доколку имаше некој што сконцентрирано сакаше да ги проследи, поради студенилото и константната бука која доаѓаше од саемскиот дел на салата, беше невозможно да го направи тоа. Првото предавање беше на д-р Родољуб Живадиновиќ. Истото она што може да се најде на You Tube, одржано пред неколку години во Куманово. Иако веќе видено, сепак за мене, а верувам и за останатата публика, доста интересно. За жал и овде студот вмеша прсти, па говорникот мораше малку да ја забрза презентацијата, а со оглед на буката која ја споменав погоре, мораше буквално да се надвикува со толпата, што беше навистина исцрпувачки за него. Пред почетокот на втората презентација решив дека веќе не се издржува во студената сала и најпаметно ќе е да си заминам. Како и повеќемина други пчелари.

Патот кон дома и брзото и без проблеми минување на граничната бариера меѓу двете држави ме натераа да подразмислам. Навистина точно е и сите знаеме, пчелата не знае за граница. Еве и административните власти постојано ни ги олеснуваат процедурите за минување. Но затоа ние пчеларите сами си ставаме рампи. Овојпат незатоплената сала од колегите организатори од Бујановац и студот беа мојата граница и граница за повеќе колеги да преминеме кон учење на нешто ново. Оние македонски пчелари пак, кои воопшто не беа таму и не беа дознале за случувањето, причината за спуштената рампа да се биде на овој настан нека ја бараат во субјектот кој јавно беше истакнат и награден како носител на улогата на промотор на овој настан во Македонија. До кога ќе стоиме и чекаме пред границата кон нешто, што не мора да е идеално, ниту совршено, ниту перфектно, туку нормално и без импровизации сработено?

[dropcap]„ Р[/dropcap]асте цената на медот поради лошото време„. „Дождот ги испразни кошниците, се бара поскапување на медот“. „Поскапува медот, лошата сезона го зема данокот“. Вакви наслови се читаа последниве неколку месеци откако заврши сезоната на медобер кај нас. И не дека не е така, и не дека немаат право-што се однесува до лошото време. Но, од каде тоа дека кога медот го нема вреди злато и треба да е скап, а кога го има не е интересен и може да се продава по цена на два дволитарски ни малку здрави газирани сокови.

Медот е храна, медот е лек, медот е здравје. За едни начин на здрав живот, за други љубов, обврска и семејна егзистенција, а за трети можност за профит. Сите уживаат кога го има, но највеќе оние третите. Но, нив им одговара и да го нема. Е, токму тие ги иницираат и лансираат ваквите изјави. Знаејќи дека на неколку сезони со просечен медобер, следува понекоја скромна, следуваат изјави во стилот на оние горенаведените. Затоа, кога во некоја наредна пчеларска сезона времето ќе биде одлично, ќе нема кој да биде виновникот и во кого да се вперува прстот доколку некој пчелар напише повисока цена на својата тегла или барем ја задржи оваа сегашната. Пчеларите пак ќе го продаваат медот по онаа срамна цена, а профитерите ќе го откупуваат по уште посрамна. А временските услови и понатаму ќе ни ја „диктираат“ цената на медот.

Се додека не почне да се цени трудот на пчелите, работата на пчеларот, финалните пчелни производи и ангажирањето за тие производи правилно да се презентираат, на купувачот и на скромниот пчелар ќе им се сервираат вести од ваков тип. А се мора и треба да почне од пчеларот.

Никогаш кај нас не сме прочитале за тоа дека цената на медот е зголемена затоа што костенот во Македонија дава одлично ароматизиран мед, затоа што низ државава се собира неверојатно квалитетен шумски мед, затоа што ливадата кај нас го прави медот уникатен, затоа што уште имаме незагадени поледелство и овоштарство како извори на квалитетен мед, затоа што имаме умешен пчелар итн. Се додека ова стратегија на манипулаторите полека не бива препознавана и отфрлана од пчеларите, доброто и лошото време, а не квалитетните пашни услови, вредната македонска пчела и трудољубивиот пчелар, ќе бидат критериум за одредување на цената на медот кај нас.

„Освен парите, нема ништо послатко од медот“-рекол Бенџамин Френклин, поранешен државник, научник, философ, писател, изумител, дипломат, графичар и др. Штета. Не бил пчелар.

Горан Алексовски

[dropcap]Д[/dropcap]еновиве беше одржан јубилејниот 10-ти по ред фестивал „Денови на македонскиот мед“. Отворен со свечена програма и со доста посетители. Изложувачите пчелари, поголем број од нив секоја година присутни на настанот, максимално се обидоа да го понудат се она што пчелите минатава сезона го донесоа. По понудената палета на производи можеше да се види дека и не донеле баш премногу. Јасно беше дека лошите временски услови влијаеа и на пчеларењето. На тезгите доминираше ливадски и шумски мед, матичен млеч, прополис, а кај дел од презентерите можеше да се купи и восок, разни мешавини со мед како и лековити, прехрамбени и козметички производи кои во себе вклучуваат пчелни производи. Во глобала, до некаде стандардна, но интересна и секако многу здрава и вкусна понуда. И тука престанува вкусното, а богами и здравото. И овојпат се покажа дека нема организатор кој ќе ја крене манифестацијата на здрави нозе и ќе и ја врати старата слава. Неунифицирани, импровизирани и самоправски штандови, прекриени и вешто камуфлирани не се слика што се вклопува на улица Македонија. Мора и треба општината да превземе нешто околу ова. Стандардни и еднолични тезги слични на оние на уличните продавачи на книги би биле нешто прекрасно. Поради која причина пчеларите заслужуваат да бидат третирани пониско од продавачите во уличните книжарници? А станува збор само за неколку денови. Отсуството на изложувачи и продавачи на пчеларска опрема е хронична болка на манифестацијата, која оваа година кулминираше. Пчеларска литература скоро и да не видов, а доколку некој посетител би посакал да се регрутира во армијата на пчелари, она што е потребно за почетничко пчеларење и да го барал овде немало да го најде. Изненадија смислата и доброто чувство за аранжирање на своите производи кај дел од изложувачите, па затоа и кај нив имаше и највеќе турканица, посетители и дегустатори. Уште еден пример дека етикетата, пакувањето, аранжирањето, донекаде и амбалажата се  оние кои знаат да привлечат или одбијат добар дел од купувачите без разлика на она што е внатре. Додуша амбалажата кај сите беше онаа истата-старата и добро позната тегла од едно кило, но некои успеале добро и успешно да ја камуфлираат. Можеби е време за иницијатива и акција македонскиот мед да се смести во унифицирана и само за ова поднебје препознатлива амбалажа, нешто што одамна е направено по многу земји во светот, а неодамна го направија и некои наши соседи. Еднокилската монотона тегла нека им остане на мармаладот, џемот, киселите краставички, медните фалсификати,… Кралот на храната заслужува и кралски престол. Но ќе има ли витез кој ќе извојува победа за кралот?

Оваа година беше тоа што беше. Доколку се сака наредната година да се има манифестација со која ќе се гордеат сите, спакувана во вистинска фестивалска амбалажа и во право светло, мора да престанат сите камуфлажи. Се друго направено спротивно на горенаведеното ќе се смета за саботирање на манифестацијата.

Горан Алексовски