Категорија: Uncategorized

[dropcap]П[/dropcap]ознато е дека и пчелите страдаат од најразлични заболувања и инфекции. Но, малку е познато дека кога ќе завладее одредена болест во семејството, на сцена стапуваат пчелите-доктори, кои се грижат за елиминирање на болеста и лекување на заболените сестри, со цел да се задржи нивната работна сила и компактноста на семејството.

Студијата направена на Универзитетот во Хале (Зале), Германија, покажува дека кога пчелите негувателки се инфицирани со одреден паразит, селективно јадат мед, кој има висока антибиотска активност. Оваа каста на пчели е одговорна и за хранење на ларвите со мед, како и дистрибуирање на ваквиот мед до останатите пчели од семејството. Затоа, се претпоставува дека овие пчели се доктори во кошницата кои, зависно од инфективниот агенс, на пчелите им „препишуваат“ рецепт со одреден мед.

За целите на истражувањето пчелите негувателки биле заразени со Nosema ceranae и им бил понуден избор на четири видови на мед, од кои три видови од растително потекло: багрем, сончоглед и липа, и еден од нерастително потекло-медлика, како продукт, односно секрет на одредени инсекти. Иако сите овие видови на мед имаат антибиотска активност, пчелите заболени од ноземоза претпочитале да го земаат медот од сончоглед, за кој е познато дека има силно антимикробно дејство. Со користење на сончогледовиот мед, пчелите успеале да го намалат процентот на инфекција за 7% во споредба со заразени пчели, кои имале на располагање само мед од липа.

Студијата покажува дека одредени видови на мед имаат поизразен ефект врз одредени заболувања. Така, сончогледовиот мед, освен врз причинителот на ноземозата, делува превентивно против причинителот на Американскиот гнилеж, но многу послабо делува врз причинителот на Европскиот гнилеж. Но затоа пак против ова заболување ефективен е медот од липа.

Способноста на пчелите негувателки за проценување на ефектот на медот, зависно од причинителот на инфекцијата, со таквиот мед да се храни потомството и да се препорачува на другите членови од семејството, е од големо значење за пчелите и пчеларот, особено денес, кога пчелите се соочуваат со разни болести, климатски промени, загадување на животната средина и интензивното земјоделство.

Освен медот, пчелите имаат и друг медикамент-прополисот, кој го користат во лекување на габични инфекции. Докажано е дека пчелите, заболени со габични  инфекции, собираат повеќе прополис.

Македонскиот мед во саќе го освои второто место на дегустацијата што ја организира саемот за традиционална храна „Салон дел густо“. Жирито составено од пчелари – учесници на саемот оцени дека е еден од најдобрите.

– Конкуренцијата беше огромна, бевме 55-ти од вкупно пријавените преку 100 учесници од целиот свет. Влеговме во петте најдобри и успеавме да го добиеме второто место, изјави производителот Игор Илков, претседател на здружението „Македонска пчела“.

Медот е полифлорен, ги содржи сите цветови што ги има во Гевгелиско каде е произведен. Но, во однос на цените, е некаде на дното.

– Со квалитет сме меѓу првите, на врвот, но според цената, последни. Луѓето кај нас едноставно не можат да си дозволат повисока цена. Во ЕУ тегла мед е 10, 15, 20 евра, а кај нас 300 – 400 денари. Лани беше 250 денари, а годинава поскапе поради екстремно лошите услови кои ја намалија продукцијата, рече Илков и додаде дека до крајот на годинава мед нема да има што ќе биде причлина повеќе на пазарот да се пласира фалсификуван мед.

Неговата порака е потрошувачите да купуваат кристализиран мед, од пчелари кои ги познаваат, а производителите да не се фокусираат само на мед, туку и на млеч, восок и прополис.

Македонските пчелари не отстапуваат од интенцијата да ја заштитат автохтоната пчела, но се борат и за заштита на биодиверзитетот.

– Затоа сме тука, на саемот “Салон дел густо”. Голема е предноста од членството во Слоу фуд кое ни овозможува средби со колеги од целиот свет и запознавање различни традиции на пчеларење, многу поразлични од нашите, истакна Илков.

На “Слоу фуд” е поставен т.н. Бар на медот каде може да се дегустира мед од Африка, Танзанија, Океанија, Јапонија,…, мед од сончоглед, портокал, еукалиптус, па дури и од кафе.

Најскап е специфичниот мед од Јемен, 60 евра за 45 грама, кој се продава со уверување дека ја прочистува душата. Поради тоа, велат производителите, некои купувачи не жалат за тегла да дадат и 200 до 400 евра.

 

[dropcap]М[/dropcap]алкумина знаат дека на територијата на Северна и Јужна Америка, освен некои видови на пчели без осило, немало медоносни пчели сè додека доселениците не ја донеле Apis mellifera од „Стариот свет“. Но и таму имало инсекти кои вршеле опрашување на растенијата уште пред континентите да бидат колонизирани и воведена медоносната пчела. И покрај големата конкуренција во медоносната пчела, тие инсекти и денес се успешни опрашувачи. Еве некои од нив:

Melitta melittoides е една од неколкуте пчели од родот Melitta која живее во Северна Америка. Останатите живеат во Африка, Азија и Европа. Откриена е во 1909 година. Го населува источниот дел од континентот.

Acanthopus excellens првпат е евидентирна во 1902 година. Живее во Бразил. Преживува така што краде храна од други инсекти.

Agapostemon femoratus живее на северо-западниот дел од Северна Америка. Оваа зелена пчела е малку проучувана. Познато е дека се гнезди длабоко во земјата и дека може да се види по плантажите со презреани и испукани лубеници и друго слатко овошје.

Megachile mendica (Пчела кројач) живее на цела Северна Америка. Карактеристично за овој вид е тоа што сецкаат и кројат листови од растенија за да го изградат своето гнездо.

Coelioxys dolichos пчелите се слични на кукавиците. Своите јајца ги снесуваат во гнездата на Пчелата кројач, а потоа изведените  пчели на Coelioxys dolichos ја користат нејзината храна за свои потреби.

Hylaeus ornatus го населува југо-источниот дел од Северна Америка. Карактеристично за овој инсект е тоа што не поседува апарат за носење на полен на своите нозе, туку поленот го носи во устата.

Diphaglossa gayi е ендемична Чилеанска пчела. Имаат невообичаено издолжена глава. Живее длабоко под земја, градејќи долги ходници.

Epeolus scutellaris е паразитска пчела која живее во гнездата на други пчели. Позната е и како целофанска пчела, поради материјата слична на целофан, што ја лачи за да ги изолира ѕидовите од гнездото. Живее по цела Северна Америка.

Svastra obliqua (Пчела-сончоглед) ја има во две форми, со крзно на стомакот и мазен црно обоен стомак. Има необично задебелени задни нозе. Живее во САД, Канада, Мексико, Куба и други земји.

Andrena asteroides е позната како „Пчела рудар“. Копа длабоки тунели со цел да обезбеди топлина и сигурност за своите јајца во текот на зимата. Живее на југо-источниот дел од Северна Америка.

[dropcap]З[/dropcap]а нормално извршување на работните обврски во кошницата, на пчелите им е потребен сон. Но, кога пчелите спијат? Kако се одвива тој процес кај нив и колку трае?

Спроведена е студија со намера да се испита спиењето кај пчелите работнички и да соберат податоци за тоа дали има разлика во спиењето кај различни касти на пчели, нивното однесување, позицијата и поставеноста на пчелите додека спијат.

Со користење на современа и модерна технологија, утврдено е дека додека пчелите спијат, тие се во неподвижна состојба, телата им се виснати под дејство на гравитацијата, антените се завиени и неподвижни, а дишењето е непостојано и испрекинато, што се забележува од пулсирањето на стомачето.

А-типична позиција на пчела која спие, В-температура на телото кај пчелите додека спијат се разликува од онаа кога се будни (со стрелка е обележана будна пчела, а над неа е пчела која спие), С-со [ е означена млада пчела заспана во ќелија

 Во врска со позицијата во гнездото каде што спијат пчелите, забележано е дека различни касти на пчели работнички спијат различно позиционирани. Најмладите пчели спијат во ќелиите во центарот на гнездото, а со стареењето пчелите спијат сè подалеку од него.

Пчелите „чистачки“ (стари до 3 дена) спијат најмалку, но кога спијат, тоа секогаш го прават во ќелиите од саќето и во скоро еднакви периоди во денот и ноќта.

Пчелите „одгледувачи“ (на возраст од 4-12 денови) спијат подолго од хигиеничарките, но поретко во ќелиите. Оваа каста на пчели повеќе спие во текот на денот.

Пчелите задолжени за складирање на храната (на возраст од 13-20 денови), спијат повеќе ноќе отколку дење и тоа повеќе го прават на саќето околу гнездото отколку во ќелиите.

Пчелите излетнички спијат највеќе од сите пчели работнички, а омилен период за спиење им е ноќта. Никогаш не спијат во ќелиите од саќето, туку разместени се на саќето подалеку од гнездото и по ѕидовите од кошницата.

Забележани се и промени во температурата на телото при спиење во однос на температурата на телото кога пчелите се будни. Мерена е температурата само на пчелите кои спијат надвор од ќелиите.

Пчелите складирачи имаат пониска темпаратура кога спијат отколку кога се будни.

Пчелите негувателки имаат повисока температура на телото кога спијат.

Излетничките се многу поладни кога спијат отколку кога се будни.

Постојат повеќе објаснувања за позиционирањето во кошницата при спиењето, времетраењето на спиењето и разликите на температурата на телото кој го имаат кастите на работничките пчели.

Младите пчели најмногу се движат и имаат најмногу обврски токму во срцето на гнездото, па нивното спиење се сведува на повеќекратни куси дремки (некогаш и по 30 секунди). Се смета дека тие спијат во ќелиите за да избегнат меѓусебно вознемирување во текот на извршувањето на обврските. Друга причина е тоа што во ќелиите температурата е повисока, услов што им одговара на младите пчели.

Мирот кој им е потребен на пчелите излетнички после напорната работа, според одредени тврдења, е причината зошто старите пчели спијат подалеку од центарот на друштвото. За елиминирањето на стресот кој го преживуваат при собирањето храна и за надополнувањето на потрошената енергија за таа да се донесе во кошницата, на работничките пчели им е потребен добар сон. Затоа тие спијат во текот на ноќта, бидејќи голем дел од нивната работа зависи од сонцето и неговата светлина. Пчелите излетнички секогаш мислат на пчелното семејство, па со спиењето понастрана од леглото и младите пчели, сакаат да спречат ширење на болести и паразити кои можеби ги добила и закачиле додека летале надвор.

Следејќи ја својата долгогодишна традиција, Пчеларското здружение „Матица“-Скопје, и оваа година организира средби на кои членовите на ова здружение ќе можат да погледнат стручни предавања и едукативни презентации од познати пчеларски имиња од Македонија и странство. Првата ваква средба е на 6-ти ноември 2014 година, во големата сала во објектот на Сојузот на стопански комори на Македонија. Почетокот на средбата е во 17.00 часот, а програмскиот дел на првата средба, како што кажа претседателот на здружението Павле Бошковски, ќе биде посветен на пчеларите-членови на здружението и нивните погледи за тоа дали и колку изминатата сезона била поволна во поглед на медоберот, сè со цел да се направи една мапа на медоносни растенија и региони поволни за пчеларење во државава.

Цената за продолжување на членарината за веќе постоечките пчелари, како и за зачленување на нови, ќе изнесува 400 денари.

[dropcap]П[/dropcap]оследниот извештај на Европската комисија во врска со напредокот на нашата земја кон влез во ЕУ, во делот посветен за земјоделството има неколку работи кои директно и индиректно го засегаат пчеларството.

Донесувањето на Правилникот за начинот и постапката за идентификација и регистрација на пчелите, според ЕК, е позитивен потег и чекор напред.

Ненавремената исплата кон приватните ветеринарни амбуланти, е причината за проблемите при имплементација на одредени здравствени програми, пишува во извештајот. Секако дека ова се одразува и на пчеларството и многумина наши пчелари веќе се соочиле со ова.

Според ЕК, непознат е ефектот од директните плаќања од 155 милиони евра, субвенции наменети за одржливост, зголемување на продуктивноста и конкурентноста во земјоделството, а тука спаѓа и пчеларството. Оценката за ефектот од субвенциите е нешто што треба Владата во иднина да го направи.

Според извештајот, најмногу заостануваме и најмалку е направено во полето на фитосанитарната политика, каде не се спроведува и применува голем дел од законодавството наменето за оваа област. Тоа, за пчеларството би значело уште долго време користење на неиспитани семиња и садници како дел од медоносната флора, неконтролирано користење и употреба на недозволени пестициди, антибиотици и хемиски препарати штетни по пчелите.

[dropcap]З[/dropcap]а здраво пчелно семејство и негово нормално функционирање, потребна е добра и исправна кошница. Подницата е меѓу најбитните делови од кошницата. Оваа модерна и мултифункционална подница нуди предности, какви што досега немала ниедна друга.

Целата е изградена од пластика и содржи повеќе елементи. Полетувалката е отпорна на разни временски услови, а нејзиниот дизајн овозможува лесно затварање при транспорт, непречена циркулација на воздух и спречува излегување на пчелите при селење. Стапицата за полен, која е составен дел од подницата, а се вади и става по потреба, функционира одлично и не ги повредува пчелите. Фиоката под собирачот за полен овозможува поленот да остане таму подолго време и да се суши по природен пат. На предниот дел од подницата се наоѓа функционалното лето, на кое има специјален отвор за контролирање на влегувањето и излегувањето на трутовите. Составен дел од летото е и редукторот на отворот за влез и излез, кој се користи во зимски услови или по потреба.

http://www.youtube.com/watch?v=2at4lWC2-ik

[dropcap]З[/dropcap]аедно со пчелите, бумбарите се едни од главните опрашувачи на растенијата. Нивното големо значење за производството на храна, улогата во одржувањето на биодиверзитетот, како и прекумерното користење на пестициди, антибиотици и хемиски препарати во земјоделството кои покрај на пчелите штетно делуваат и врз бумбарите, се причина тие да бидат истражувани од многу екологисти, ентомолози и други научници.

Ефективната бројка на популацијата на роднините на пчелите се определува според густината на населеност на гнездото, па пронаоѓањето на живеалиштата и мерењето на овие параметри се едни од најбитните чекори во конзервацијата на овие корисни инсекти. Но, најтешката работа е-како да се најде нивното гнездо. Бумбарите во природата најчесто се сместени во подземни живеалишта на терени обраснати со густа вегетација, што ги прави невозможни за пронаоѓање од страна на човекот. Поради оваа причина, многу малку се проучуваат репродуктивните, социјалните и другите останати навики и однесувања кај слободните колонии на бумбари во природата.

Тргнувајќи од инстинктот на јазовецот, најголемиот непријател и предатор на бумбарите, кој за да дојде до нив го користи сетилото за мирис, група на научници од Шкотска решиле да експериментираат со куче. Користеле куче на британската армија, кое претходно го дресирале употребувајќи материјал од гнезда на бумбарот Bombus terrestris. При тестирањето кучето имало 100% успех во пронаоѓањето на тестниот материјал, разместен на тренинг локацијата. Подоцна, при реалното пронаоѓање на терен, на еден од шкотските острови со површина од околу 30 хектари, за краток период  биле пронајдени дури 33 гнезда на бумбари. Интересно е тоа што освен гнезда на B. terrestris на кои било тренирано, кучето откривало гнезда на уште три видови на бумбари.

Ова, според Шкотските истражувачи, е одличен чекор напред кон проучувањето, заштитата и зачувувањето на овие многу битни инсекти.

[dropcap]М[/dropcap]атицата е многу поголема од пчелите работнички и живее многу подолго, поради една причина-матичниот млеч. Користејќи матичен млеч од страна на  научниците добиена е ултра-голема мува. Дали на ред се луѓето?

Главниот виновник одговорен за растењето и трансформацијата на обична работничка ларва во матица е протеинот ројалактин, кој се наоѓа во матичниот млеч. Јапонскиот биотехнолог Масаки Камакура, во испитувањето на ројалактинот и неговото делување како тој од два исти организми со иста ДНК создава пчели работнички и пчели матици, користел ларви на муви кои ги хранел со матичен млеч. Ги одбрал мувите поради можноста за лесно следење и изолирање на гените на кои влијаел ројалактинот. На големо изненадување, забележал зачудувачка разлика кај мувите хранети со матичен млеч во однос на мувите хранети со казеински раствор. Мувите хранети со матичен млеч значително биле поголеми, побрзо се развиле и живееле подолго.

Камакура е првиот кој  експериментира со матичен млеч надвор од пчеларството, а успехот кој го имал со мувите, вели дека прави простор за понатамошни понапредни испитувања и експерименти со други животински видови.

Истражувачот се надева дека во иднина матичниот млеч ќе се користи поинтензивно од страна на луѓето, со цел да се влијае врз долговечноста на човекот.

[dropcap]А[/dropcap]мериканските пчелари со носталгија се потсетуваат на времето од пред дваесетина години, кога вкупниот број на пчелни кошници бил околу 6 милиони и САД произведувале мед дури и за извоз. Денес, пчеларат со 2,6 милиони кошници, а САД се приморани да увезуваат голем процент на мед за домашна потрошувачка.

Главниот причинител за драстичното смалување на бројот на пчелни семејства е вароата. Пчеларите во очај, пробувале да го уништат крлежот со најразлични средства и препарати. Но, на овој начин нанесувале штета и врз пчелните семејства, ослабувајќи ги и спречувајќи им ја способноста на пчелите сами да создаваат отпорност и адаптација кон одредени болести, временски услови и паразити. Со претераното користење на хемиските препарати предизвикувале резистентност кај вароата, па затоа борбата во која главно оружје е хемијата, пчеларите од САД сè повеќе ја губат.

Поради тоа, некои пчелари спасот од штетите кои секоја година им ги нанесува вароата, го гледаат во Русија. Многу пчелари комерцијално започнале да населуваат кошници со пчели од Русија, односно од регионот Приморски Крај, сметајќи дека оваа пчела е во голема предност во однос на отпорноста кон вароа, поради тоа што и крлежот и пчелата потекнуваат од ист регион. Д-р Том Рајндерер, иницијатор на целиот проект, после долгогодишно преговарање и убедување со владите на САД и на Русија, успеал да донесе и инсталира неколку експериментални руски матици. Во текот на испитувањата на резистентните особини забележал дека овие пчели генетски ја имаат способноста за отстранување и елиминирање на вароата, не само од своето тело, туку и од заразените кукли. Поради оваа причина, руската пчела започнала да се шири низ американските пчеларници. Но, за да не се изгуби генетската чистота на пчелите и нивната ценета особина, а знаејќи го тешкиот начин на кој пчелата е увезена во САД, матиците се спаруваат во одредени региони преплавени со трутови од оваа пчела. Пчеларите се обврзани и на редовно поднесување примероци од своите пчеларници за испитување на ДНК.

Одгледувачите на увезените руски пчели се свесни, дека на овој начин нема да можат да издејствуваат комплетно уништување на вароата, но сметаат дека со генетската особина која ја имаат пчелите од Русија, би се направила некоја природна рамнотежа и би се намалиле огромните загуби кои ги бележи пчеларството во САД.