Автор: Горан Алексовски

  • Алтернативни извори на храна на Aethina tumida

    Алтернативни извори на храна на Aethina tumida

    [dropcap]З[/dropcap]а внесувањето на малата кошничка бубачка во Италија постојат неколку теории. Најчесто споменуваната е онаа дека паразитот е внесен преку нелегално внесување на пчели од Африка во Италија. Според некои, бубачката е внесена при транспорт на увезено овошје од северно-африканските земји. Оваа втора теорија и не е невозможна ако се знае дека при еден експеримент е покажано дека малата кошничка бубачка живее, се развива и размножува и при услови на отсуство и недостаток на пчелно саќе, пчелно легло и пчелни производи, односно на одредено овошје, на цветови богати со нектар, па дури и на месо во распаѓање. Иако медот, поленот и саќето со легло нудат и пружаат најдобри услови за развој на бубачката, тие не се есенцијални за нејзиниот опстанок. Бананата, мангото, грозјето и уште неколку слатки овошја, нудат добри услови за опстанок на бубачката, доколку се најде во ситуација да биде лишена од својата претпочитана и идеална животна средина.

    За потребите на експериментот, кој се изведувал на три локации, САД, Австралија и Јужноафриканска Република, возрасни единки и ларви на бубачката се ставени во пластични кутии во кои како медиум користени се парчиња банана, јагодки, парчиња саќе со полен и мед, говедско месо, грозје и манго. За испитување на способноста за опстанување на бубачката врз цветови и исхрана само со нивниот нектар и полен, користени се локални видови на медоносни растенија, сместени во саксии и населени со бубачки. Саксиите и цветовите се замотани во два слоја на мрежа, една покрупна и друга поситна.

    При мерење на резултатите, во различни супстрати забележани се разлики во повеќе параметри. Така, во супстратот од банана забележани се најголем број на снесени јајца и изведени ларви во споредба со саќето со мед и јагодите. Но во споредба со бројот на јајца и ларви во саќето со пчелно легло и јајца (најомилената средина на бубачката) во инфицирана кошница, бројката на јајца и ларви во примерокот со банана е значително ниска.  Во примерокот со месо како единствен извор на храна за бубачката, забележани се многу мал број на снесени јајца и изведени ларви. Најголема смртност на возрасни бубачки е забележана кај грозјето и бананата, додека најдолговечни биле бубачките сместени во средина со саќе со полен и мед и манго. Во супстратите од манго и пчелни производи, бубачките преживеале дури 26 денови. Што се однесува до преживувањето на бубачката врз цветовите, смртта која кај сите бубачки населени на цветовите настапила до 14 ден од експериментот, покажува дека цветниот нектар и полен не се соодветна храна за неа, а цветовите не се средина која бубачката ја претпочита.

    Ваквите сознанија покажуваат дека во отсуство на својата природна средина на паразитирање, малата кошничка бубачка преку алтернативни извори на храна и неприродни средини за нејзино размножување, успева да ја одржи својата популација за извесен временски период, сè до појавувањето на услови во кои може повторно нормално да паразитира. Можеби бројката на популацијата при алтернативното преживување значително ќе опадне, но и малиот број на возрасни единки при инвазија на едно пчелно семејство, за кусо време може да предизвика катастрофа на целиот пчеларник. Затоа, оваа способност за алтернативна исхрана на малата кошничка бубачка треба да се земе секогаш во предвид и истата сериозно да се разгледува.

  • Робоп-современ, но скап заштитник на пчеларникот од птици

    Робоп-современ, но скап заштитник на пчеларникот од птици

    [dropcap]П[/dropcap]реку целата година, пчеларот се соочува со разни птици-натрапници кои на различни начини предизвикуваат помали или поголеми штети на пчеларникот. Робоп е идеално решение за одвикнување на птиците штетници од посетата на пчеларниците.

    Со изглед базиран на сивиот сокол, оваа роботизирана птица наоѓа примена во растерување на птиците на аеродромските писти, на спортските терени, во земјоделското производство и др. Робоп е изработен врз основа на научна експертиза и долгогодишно искуство. Работи автономно, има способност за изведување на одредени движења, емитува 4 типови на звук исто како и реалниот сив сокол и на тој начин многу хумано, еколошки и економично ги растерува и плаши непожелните птици. Се напојува со струја директно од извор на струја или преку соларен панел и може да работи при различни временски услови. Деловите од кои е направен не бараат некое посебно и одредено одржување, а периодот на користење на Робоп, според производителот, изнесува над 10 години.

    robop

    Основната цена на оваа птица-робот изнесува 4000 евра, додека онаа најнадградената верзија, која вклучува најразлични додатоци како стојалиште, соларен панел и друго, чини 7900 евра. Овие цени, и тоа како се астрономски високи, не само за нашите пчелари, фармери и сопственици на различни засегнати компании, туку и за оние засегнатите во многу други, економски поразвиени земји, но производителот на Робоп вели дека секоја дадена пара за роботизираната птица се исплати. Како и да е, Робоп може да послужи како идеја за импровизации на нашите пчелари, барем додека на пазарот можеби не излезе некоја кинеска и далеку поевтина верзија на Робоп.

    Робоп-промо:

    Робоп-тест:

     

  • Aethina tumida досега уништи над 3600 пчелни семејства во Италија

    Aethina tumida досега уништи над 3600 пчелни семејства во Италија

    [dropcap]Д[/dropcap]о 11-ти декември 2014 година, поради заразеност со малата кошничка бубачка, на околу 60 пчеларници запалени и уништени се повеќе од 3600 пчелни семејства со што е направена штета процената на околу 1,5 милиони евра. Со овој радикален и непопуларен потег на италијанските власти не се сложуваат италијанските пчелари, кои револтирани сметаат дека само преку заедничка стратегија, а не со палење на пчелните семејства може да се дојде до решение на настанатата ситуација. Според пчеларите, бесплатните стапици за ловење на бубачката, во комбинација со соодветен хемиски третман и деконтаминирање на почвата околу пчеларникот, би резултирало со намалување и елиминирање на заразата. Револтот го зголеми и непостоечката одлука за обесштетување на уништените семејства, па пчеларите беа оставени сами на себе. Дури во последните денови од 2014 година, беше донесена одлука со која на пчеларите ќе им се исплаќа одреден надоместок за уништените семејства, почнувајќи од 80 до 120 евра за уништен нуклеус па нагоре.

    Мерката за палење на семејствата во кои ќе се најде барем една возрасна единка на малата кошничка бубачка ќе се спроведува до пролет, од кога би требало да се настапи со нова стратегија за борба против овој штетник.

  • 2015 година, пчеларско да се биде или не

    2015 година, пчеларско да се биде или не

    [dropcap]К[/dropcap]алендарски настапи и 2015 година. Ќе биде ли оваа година, во однос на пчеларството, нешто поразлична од изминатите неколку години? По се она што се случуваше кон крајот на 2014 година и по она што го навестува почетокот на 2015 година, шансите се 50:50.

    А што се случуваше во залезот на 2014-та. Лошиот медобер во 2014 навести дека трошоците на пчеларот за зазмување на пчелите и нивно успешно презимување и доведување во посакуваната форма во 2015 година, ќе бидат значително зголемени. Значителното покачување на цената на медот последниве неколку месеци, за жал, е приказна која кратко ќе трае.

    И покрај снегот, кој како и за сите земјоделци, па така и за пчеларите значи бериќет, климатските фактори најверојатно и во 2015 година ќе бидат Гордиев јазол за пчеларот, кој притиснат од непредвидливите и ненормални временски услови, мора да менува одредени техники, термини, пракси,… како да е недоволен само притисокот кој досега го правеа разните болести и штетници.

    А кога сме кај болестите и предаторите, 2015-та ќе биде вистински предизвик за македонскиот пчелар. На југ, Грците полека се мобилизираат затоа што веќе на пролет го очекуваат пристигнувањето на малата кошничка бубачка од Италија. Тамошните одговорни институции ги смируваат пчеларите со тврдењата дека грчката почва и тло се неповолни за развојниот циклус на бубачката и дека стручните служби имаат капацитет да се справат доколку овој паразит инвадира на грчко тло. Ова може да биде смирувачко и за нас, но што би се случило доколку бубачката навлезе и се прошири во Албанија, каде контролите и стручните служби им се на ниво пониско од нашите? Ништо посјајна не е состојбата од север. Азискиот стршлен лани веќе се спушти од Франција кон Италија и Словенија. На Балканов веќе имаше повеќе пчеларски пријави за забележани и уловени примероци од штетникот, кои поминаа без некоја голема фама. Оваа година се очекува и нашите пчелари да ги вкрстат копјата со азискиот стршлен. Ама како и за се друго, без стратегија, без институционален лидер, без координација.

    Да не ги заборавиме и административните сопки, со кои сè повеќе се стеснува просторот за пчеларење и наштетува на пчеларството. И покрај упатените барања од регистрираните репроцентри за производство на матици до неколку министерства и агенции, ништо од субвенционирањето на купени селектирани матици. Оваа поволна пракса, со која до пред неколку години пчеларите со матици набавени по субвенционирана цена ја унапредуваа производствената и здравствената состојба на своите пчеларници, веќе е заборав. Измените во Законот за придонеси и уште неколку закони, нејасни за многумина, па така и за земјоделците, а тука се и пчеларите, навестуваат дека ќе се „чепне“ и во пчеларските приходи. Годишната Наредба за здравствена заштита на животните за 2015 година сеуште не е објавена, па да се надеваме дека во неа нема да има некое пчеларско „изненадување“.

    Но дека не е сè така црно во пчеларска Македонија и дека нашето пчеларство може да напредува, говорат неколку показатели. Медот од нашето поднебје, во Италија беше оценет како втор највкусен мед во светот. Субвенциите за презимено пчелно семејство, иако во последниве години ниски и неисплетени во неопходниот период од пчеларската сезона, сепак се исплаќаат во целост. Надоместоците за штетите направени од мечките, односно државата, навремено се исплаќаат и во сума која на пчеларот му нуди каква-таква сатисфакција. Новиот правилник за обележување и етикетирање на земјоделските производи за извоз и за продажба на национално ниво, можеби навестува унифицирање, ако не на амбалажата, барем на етикетите на пчелните производи. Неколку од многуте пчеларски здруженија активно работат, не само на локално ниво, туку и на регионално и меѓународно ниво, што е показател за амбициозноста и желбата за следење и фаќање чекор со новите техники, методи и начини на пчеларење во пчеларски развиените земји.

    2015-та ќе биде година на турбуленции во пчеларството, предизвици, пчеларски борби на повеќе фронтови. Да се надеваме дека трудољубивиот, вредниот и посветен македонски пчелар во сојуз со уште потрудољубивата македонска пчела на крај ќе слават победа. Ако во оваа алијанса, барем малку повеќе се вклучи и институционална поддршка, тимот би бил идеален.

  • Клукајдрвецот-зимски непријател на пчелите

    Клукајдрвецот-зимски непријател на пчелите

    [dropcap]В[/dropcap]о периодот на зимското мирување на пчелите, на пчеларникот можат да се појават повеќе штетници, кои освен што го нарушуваат мирот во пчелната кошница, можат и да доведат до целосно угинување на семејството и покрај тоа што пчеларот ги превзел сите неопходни апитехнички мерки за успешно презимување на пчелното семејство. Еден од таквите пчелни штетници е и шарениот клукајдрвец.

    Пчелите и нивните ларви не се класична храна за шарениот клукајдрвец, но студените и долги зими можат да бидат причина за клукајдрвецот својата борба за опстанок и преживување да ја поведе и на пчеларникот. Клукајдрвецот ги напаѓа дрвените кошници, а забележани се случаи кога се нападнати и кошници од стиропор. Интересно е тоа што клукајдрвецот многу точно и прецизно избира каде е најтенкиот дел од ѕидот на кошницата и токму таму пробива дупка. Ова најчесто се случува на кошниците кај кои постојат изрезбани жлебови кон внатре, кои служат како рачки. Тој дел е најтенок и клукајдрвецот најлесно го пробива. При пробивањето на дупките пчелите се вознемирени, зимското клопче се растура, пчелите пробуваат да се одбранат па дел од пчелите паѓаат на подницата каде поради студот угинуваат, а дел стануваат храна за натрапникот. Како храна на клукајдрвецот можат да послужат и ларвите од пчелното легло, чие вадење од ќелиите не претставува потешкотија за долгиот и леплив јазик на клукајдрвецот. После оброкот клукајдрвецот го напушта местото, дел од саќето е уништено, а дупката која ја направил е преголема за да можат пчелите при убаво време да ја затворат и прополизираат, па преку неа многу често влегуваат глувци и студ кои се причина за дополнително нарушување на функционирањето на пчелното семејство и негово угинување.

    IFПомеѓу пчеларите постојат повеќе „техники“ за заштита доколку се забележат напади од клукајдрвците. Доколку се работи за помал број на кошници, добро решение е преку зимата тие да се завиткаат со мрежа чии отвори нема да пречат на пчелите, а ќе бидат непроодни за птиците. На пчеларници со повеќе семејства, пчеларите практикуваат на повисоки колци да закачат стари компакт дискови, ленти од видео или аудио касети или најразлични сјајни предмети кои предизвикуваат страв и одбивност кај клукајдрвците. Некои пчелари прават и најразлични страшила, а според некои, позитивен ефект врз одбивањето на клукајдрвците има поставувањето на пластични реплики на бувови или некои други грабливи птици на одредени места на пчеларникот.

    klukajdrvec3

    Доколку веќе настанала штета и кошниците се пробушени и оштетени, а за семејствата сеуште постои надеж за спас, дупките привремено се затвораат со пур-пена, силикон, мешавина од лепак и дрвени струготини, се залепува парче дрво врз дупката и слично, а на пролет и при поволни услови, оштетената кошница се заменува со здрава.

  • Осма едукативна средба на членовите на ПЗ „Матица“-Скопје

    Осма едукативна средба на членовите на ПЗ „Матица“-Скопје

    [dropcap]Н[/dropcap]а 25/12/2014 година, во просториите на Сојузот на Стопански комори во Скопје, ќе се одржи осмата по ред средба на членовите на ПЗ „Матица“-Скопје.

    Во едукативниот дел од средбата, со своја презентација ќе настапи Драги Спасенцовски, искусен пчелар од Скопје, кој ќе ги претстави начините и техниките на пчеларење и производство на матици на својот пчеларник.

    Дел од средбата ќе биде наменет и за предлогот на големиот број на членови на здружението-измена на денот на одржувањето на едукативните состаноци.

  • Пчелите и зимскиот солстициум

    Пчелите и зимскиот солстициум

    [dropcap]З[/dropcap]имскиот солстициум или зимската краткодневница го означува времето од годината кога ноќта е најдолга, а денот најкраток. Тогаш дневната максимална сончева височина на небото е на најниско можно ниво.  На северната хемисфера тогаш настапува и зимата. Оваа година таа настапува на 22 декември во 00.03 часот.

    Веднаш по зимскиот солстициум,  денот почнува незабележително да расте сè до пристигнувањето на пролетта.

    Зимскиот солстициум е битен и значаен за пчелите и има влијание врз развојот на пчелното семејство. Многу пчелари овој настан го сметаат за пчеларска нова година или почеток на новата пчеларска сезона.

    И покрај мракот во кошницата и невозможноста на матицата да го забележи зголемувањето на дневната светлина, таа на одреден начин инстинктивно го чувствува доаѓањето на зимската крактодневница. Краткодневницата е еден од првите знаци за матицата, дека таа треба да започне една од најбитните нејзини активности поврзани со опстанокот на семејството-несење на јајца. Кратко по солстициумот, обично по неколку денови или една до две недели, семејството ја крева температурата на зимското клопче на околу 35°C, оптималната температура за одгледување на нови пчели. Кога семејството ќе ја достигне саканата температура, матицата ќе започне со несење на мал број на јајца, користејќи ги за тоа испразнетите ќелии со мед кој бил потрошен во изминатиот период. На почеток, количината на јајца е мала, со помалку од 100 занесени ќелии, но со наближување на пролетта бројот на снесени јајца постепено се зголемува. Овој процес оди бавно поради тоа што за достигнување на потребната температура пчелите трошат многу повеќе храна, за разлика од состојбата на мирување во зимското клопче. Со пообилно конзумирање на храна, пчелите се во состојба преку движење на своите мускули да генерираат температура и над 35°C. Матицата и снесените јајца постојано се наоѓаат во центарот на топлото клопче, заштитени од студот, додека пчелите работнички постојано ја ротираат својата местоположба, со цел да не дојде до нивно премрзнување.

    Препорачливо е, особено за понеискусните пчелари, краток период по зимскиот солстициум, во моменти на убаво време да ги проверат залихите на храна во кошницата, односно дали клопчето со пчели излегло на долниот дел од поклопната даска. Ако се забележи такво нешто, потребно е веднаш да се интервенира со хранење на таквите семејства.

  • Хронологија на населувањето на европските пчели во светот

    Хронологија на населувањето на европските пчели во светот

    [dropcap]С[/dropcap]о пронаоѓањето на првите вештачки живеалишта, започнало и пренесувањето и ширењето на пчелите во разни предели и региони низ светот.

    Бидејќи на териториите на Јужна и Северна Америка немало медоносни пчели, токму на овие места биле забележани првите внесувања на европски подвидови на пчели. Во 1622 година, од Англија се донесени и населени првите европски пчели во Вирџинија. Пчелите биле од подвидот бакфаст. Во 1638 година пчели се населени и во Нова Англија, во 1763 година пчели биле донесени на Флорида и на Куба, во 1781 година на Хаити, во 1792 година во Њујорк, во 1848 година во Чиле, а почнувајќи од 1849 до 1865 година, со пчели бил населен Бразил. Се смета дека Аљаска е населена со пчели од Русија кои се пренесени преку Беринговиот теснец. Австралија била населена со европски медоносни пчели во 1839 година.

    Што се однесува до Европа, таму постоеле автохтони медоносни пчели, но забележано е пренесување и внесување на неавтохтони подвидови на пчели во најразлични региони. Во XVIII век Финска и Норвешка се населени со темната медоносна пчела (бакфаст). Во Русија ширењето на медоносните пчели е забележано уште во 1786 година, а според податоците започнало од регионот Оренбургск. Од таму пчелите биле раширени во Краснојарск, Томск, а од регионот Приморскији, на многу начини, а најчесто преку бродови, биле пренесувани пчели низ останатите региони во Русија. Во Туркменистан, руските пчели биле внесени во 1870 година, во Ташкент во 1872 година, а во 1896 руските пчели биле раширени во задкасписките области. На северот од Русија, пчелите имаат краток стаж на населеност. Во областа Архангелск тие се населени на почетокот на XX век.

    Подвидови кои најмногу се ширени во Европа и светот биле подвидовите на крањската и италијанската пчела, кои уште во XIX век биле извезувани преку фирми-експортери на матици од овие подвидови.

    Крањската пчела во Русија била донесена уште на почетокот на XIX век, додека на пчеларите од  САД, крањската пчела им била претставена од првите нејзини увозници Дадант и Бентон, во 1880 година.

    Италијанската пчела бележи експанзија во 1843 година, кога масовно била извезувана во Швајцарија. Во САД била донесена во 1855 година од кога ја потиснува темната медоносна пчела и станува основа на современото американско пчеларство. Во 1859 година, A.m. ligustica е внесена во Франција и Англија, а во 1861 година во Бразил. Според некои информации италијанската пчела во Австралија била внесена уште во 1822 година од италијански доселеници во денешен Сиднеј, а официјални податоци велат дека оваа пчела е внесена во 1862 година. Како и во САД и во Австралија, овој подвид успеал да го потисне бакфаст подвидот. Во 1853 година, Џерзон од Венеција ја внел италијанската пчела во областа Шлезија, каде 30 години ја одгледувал чисто и селекционирано, а од таму извезувал матици низ цел свет.

    Во Северна Америка биле внесени и други подвидови на пчели како кипарските во 1877 година, египетските во 1867 година и кавказките во 1880 година.

    Во Јужна Америка, пчелите се населувани најмногу од Португалците. Но премногу тешко одела аклиматизацијата на европските пчели кон влажните и тропски услови на овој континент, што било причина решение да се бара во внесување на африкански пчели, за кои имало мислење дека полесно ќе се приспособат на тамошните услови. Тоа е направено во 1957 година, а резултатот од ова на сите нам ни е добро познат.

    Според одредени, но непотврдени податоци, првите белешки за населување на Азија со европски пчели постојат уште од VII век п.н.е. Тоа биле пчели од Русија, кои биле потиснати од автохтоната A. cerana.

    Во Африка, европските пчели биле внесувани од колонизаторите иако таму веќе постоеле одредени автохтони видови на медоносни пчели.

    Од оваа хронологија, според стручњаците, може да се заклучи дека поради транспортот и селењето на пчелите, нивниот ареал на егзистирање во светот се зголемил за 60%, што е многу позитивна работа. Ова ја поттикнало и иновативноста на луѓето, па тие измислувале кошници, разни пчеларски алатки и опрема, платформи, павиљони, разни средства користени при пчеларењето и селењето, од кои дел и денес се користат, а дел се надоградени и усовршени. Но ова има и негативен ефект, како што се појавувањето на некои несакани особини при вкрстување на локалните пчели со новите внесени подвидови на пчели, пренесувањето на болести и др.

    Како резултат на човековата улога во ширењето на пчелите низ светот може да се утврдат неколку работи. Во САД и Австралија доминира италијанската пчела, која целосно ги потиснала останатите внесени подвидови. Во Кина, која е лидер во светското пчеларство, 2/3 од пчелите се од европските подвидови, додека 1/3 се локален вид. Во земјите од западна Европа лидер е крањската пчела, а многу мал дел подпаѓа под бакфаст и лигустика. Во Русија најзастапена е руската пчела, освен во кавказкиот и карпатскиот регион, каде се застапени мелези и пчели добиени преку вкрстување на руските пчели и одредени локални пчели.

  • Крема со мед за груба и испукана кожа

    Крема со мед за груба и испукана кожа

    [dropcap]О[/dropcap]д многу одамна се познати позитивните нутритивни и лековити ефекти кои ги има свинската маст. Во комбинација со чудесните својства кои ги има медот, се добива одлична, еколошки чиста и многу здрава крема за негување на груба, сува, испукана и оштетена кожа. Кремата се нанесува еднаш до два пати дневно, а резултатите се забележуваат за краток период.

    Потребни состојки:

    -100 грама свинска несолена маст

    -50 грама мед

    Маста и медот се ставаат во сад и се мешаат со пластична или дрвана лажица. Смесата се меша додека двете состојки не се соединат целосно и не се добие хомогенизирана маса. Кремата се става во пластична кутија или стаклена тегличка и добро се затвара. Се чува на температура на која кремата нема да се растопи.

  • Медени лижавчиња

    Медени лижавчиња

    [dropcap]Б[/dropcap]рз и многу едноставен рецепт за приготвување на лижавчиња од мед, кои убаво спакувани, украсени и завиткани, ќе бидат убава декорација и сладок подарок за најмладите посетители на пчеларскиот штанд, декорација на празничната трпеза и „таблета“ за смирување на кашлицата и проблемите со сувото грло.

    Потребни состојки:

    -една шоља мед

    -пластични или дрвени стапчиња за лижавчиња

    – по можност: термометар за готвење и калапи за лижавчиња

    Медот се става во сад на оган и постепено се загрева до згустување и вриење. Медот се меша постојано. Ако имате термометар, температурата на вриење треба да е околу 150°C.  Доколку немате термометар, капнете една капка од врелиот мед во ладна вода и ако капката мед се стегне во цврста маса тогаш медот е добро сварен и ја има потребната конзистенција. Се трга од оган и со лажица се црпе од него и се става во калапите за лижавчиња (ако ги имате) или на рамна површина која не зафаќа, врз стапчињата се истура онолку мед колку што сакаме да бидат големи лижавчињата.

    lizavcinja 3 lizavcinja 2