[dropcap]М[/dropcap]инатиот месец во организација на Унијата на италијански пчеларски здруженија (УНААПИ), Италијанската асоцијација на професионални пчелари (ААПИ), Италијанскиот конзорциум на пчелари (КОНАПИ), Слоу Фуд и Гринпис беше одржан вториот по ред натпревар во цртежи посветени на пчелите и нивната улога во одржливоста на земјоделство. Од пристигнатите 45 цртежи, преку онлајн гласање избрани се најдобрите три на кои им се доделени парични награди од 1000 евра за првиот најдобар цртеж, 500 евра за вториот и 300 евра за цртежот пласиран на трето место. Наградените автори се наградени и со присуство на 31-от конгрес на ААПИ.
Првиот цртеж „Фатаморгана“:
Второнаградениот „Брачна понуда“:
Третопласираниот цртеж „Повеќе пчели, повеќе живот“:
Останатите цртежи и карикатури, погледнете ги овде.
На 14-ти февруари, секаде во православниот свет, а особено на Балканот, се чествува денот посветен на светиот маченик Трифун. Меѓу народот овој светец е сметан за заштитник првенствено на насадите со винова лоза, но и на сите останати овошни насади, па и на сите посеви и засадени земјоделски култури. Пчеларите го слават токму како заштитник на овошките, кои спаѓаат меѓу најбитната пчелна паша. Постои верување дека ако Св. Трифун добро се погрижи и ги заштити овошните дрвца од болести и невреме, освен што пчелите ќе имаат добра паша, тие ќе се погрижат дрвцата да бидат добро опрашени, со што би се добиле многубројни здрави плодови. Се верува дека светецот ги штити посевите и имотите од поплави, суши, волци, глувци, скакулци и разни други животни и непогоди. Лозарите и овоштарите на овој ден симболично ги закројуваат своите насади и посипуваат со вино неколку корења од насадите, сметајќи дека виното ќе им ја поврати силата на корењата изгубена за време на студената зима и тие ќе станат повитални и подготвени за новата сезона во која ќе дадат богат род. Според народните верувања, ако на овој ден паѓа снег или дожд, годината ќе биде родна, а ако е ведро и сончево, годината ќе биде сушна и неродна.
[dropcap]В[/dropcap]ременските услови секоја наредна година се сè повеќе изненадувачки и секоја година ги поместуваат границите и термините утврдени за извршување на првиот детален пролетен преглед. Така, во блиско време, во одредени региони од државава веќе ќе се создаваат поволни услови за првиот преглед. Во видеото подолу, извадок од емисијата „Допир на природата“ емитувана на ТВ Златен канал, во куси црти прикажани се основните постапки за правилно извршување на првиот генерален пролетен преглед на пчелните семејства.
[dropcap]П[/dropcap]челарите од Малта се соочуваат со сериозен проблем во последниве неколку недели. Откако сопственикот на една италијанска компанија која се занимава со одгледување на матици, на еден од островите од малтешкиот архипелаг поставил околу 450 пчелни семејства, пчеларите се видно загрижени поради можната опасност од инвазија на малата кошничка бубачка во малтешките пчеларници.
Ермано Де Чино, сопственикот на „Мелита Бис Лимитед“, на островот Гозо поставил 455 кошници со пчели кои ќе му служат за производство на матици за извоз. Според сопственикот, климатските услови кои ги нуди Малта се идеални за производство на матици, што е одлично за неговиот бизнис. Тој вели дека неговите кошници не се донесени од Сицилија и јужна Италија, каде постои заразеност со малата кошничка бубачка, туку се донесени од неговите пчеларници во северна Франција. Но пчеларите од Малта не му веруваат на Де Чино и тврдат дека неговите пчели се токму од регионите каде владее заразеноста со бубачката и дека на овој начин тој се обидува да ги спаси своите пчелни семејства. Неговата фирма е основана пред неколку месеци, токму кога на југот во Италија започна да се шири заразата со малата бубачка. Тие сметаат дека шарите и ознаките на донесените кошници се исти како оние кои пред некое време биле забележани на еден од неговите пчеларници во Италија, а камионите со кои кошниците се донесени до југот на Италија, а потоа на еден од малтешките острови, се премногу стари и не би можеле да извозат толкав голем пат од северот на Франција до јужна Италија. Дополнително пчеларите бараат и проверка на патните налози на возилата и товарот, но сопственикот на компанијата не им го дозволува тоа. Велат дека и товарот, односно кошниците, не биле соодветно заштитени како што според прописите би требало да бидат заштитени кошниците превезувани при толку долг пат. Бидејќи Европската Комисија воведе забрана за извоз и движење на пчелни семејства надвор од Италија, пчеларите од Малта сметаат дека ова е сериозен прекршок.
Претседателот на пчеларскиот сојуз на Малта, Стефан Галеа вели дека доколку само една возрасна единка на малата кошничка бубачка или неколку нејзини ларви бидат внесени на територијата на Малта, тоа за оваа мала островска држава би имало катастрофални последици, не само по пчеларството, туку и по голем дел од растителниот свет, земјоделството и целата економија. Тој смета дека освен опасноста од зараза, донесените пчели од Италија сериозно ќе влијаат и ќе ја нарушат автохтоноста на малтешката автохтона пчела Apis mellifera ruttneri, која со вкрстување на увезените пчели би загубила дел од своите карактеристики кои се од големо значење за локалните пчелари.
Од граничната полиција на Малта велат дека при контролата на траектот, сите документи биле во ред, но пчеларите велат дека ниедна кошница не била физички проверена. Пчеларите не ја сметаат за веродостојна и изјавата на домашните ветеринарни власти, во која се вели дека сите кошници биле чисти од било какви болести. Најавуваат дека сериозно ќе ја следат ситуацијата, а освен поттикнатата дебата во парламентот на Малта, претседателот на пчеларите, Стефан Галеа, најавува и заминување во Брисел, каде во дирекцијата за земјоделство на ЕУ ќе ја образложи заканата од малата кошничка бубачка и потенцијалната закана за хибридизација на малтешката автохтона пчела, опасности кои во неговата држава освен пчеларите, никој друг не ги смета за сериозни.
[dropcap]В[/dropcap]о време кога да се има универзитетска диплома не значи гаранција за наоѓање соодветно вработување и обезбедување на економски просперитет, потребно е да се смисли нешто иновативно, несекојдневно и различно, што ќе гарантира успех на пазарот и напредок на бизнисот. Вака размислувале Јианис Карипидис и Стевија Теодору, млад брачен пар од Грција, кои решиле да се откажат од своите работни места и да ја основаат пчеларската компанија Стејиа Фарм.
„Кога нешто искрено се сака, тогаш ништо не е тешко. Тоа што сега работиме во област, која е сосема различна од она што го студиравме и што се впуштивме во убавините на природата, не е случајно. Нашиот бизнис се базира на пчеларска фарма успешно одржувана и со традиција три генерации наназад. Имаме долгогодишно искуство во оваа област и со голема љубов работиме во пчеларството“-велат младите претприемачи.
Нивниот главен производ, по кој е препознатлива и нивната компанија е позлатениот мед. Позлатениот мед е добиен од мед од мајчина душичка на кој му се додадени ултра тенки и мали ливчиња од 24 каратно злато. Велат дека ваквиот мед има силно антиоксидантско дејство и ги елиминира слободните радикали и нивните негативни ефекти.
„Се обидовме да создадеме производ базиран на квалитет, но и производ кој ќе биде уникатен. За да го добиеме медот со злато, ги споивме квалитетот и луксузот. Медот е висококвалитетен и добиен е од нашите пчеларници, а златото е со чистота од 24 карати. Обрнавме и особено внимание на дизајнот на производот и на неговата етикета“-вели Јианис.
Нивната компанија, освен медот со златни ливчиња, засега произведува и на пазарот пласира уште 11 уникатни производи. Меѓу нив се медот со шафран, шумскиот мед со лут црвен пипер, медот со цимет, ладно цедено маслиново масло и др.
Целта на младите бизнисмени е да ги распространат нивните уникатни производи насекаде во светот. Засега позлатениот мед може да се најде во маркетите во САД, Велика Британија, Франција, Холандија и Швајцарија. Во овие држави позлатениот мед во пакување од 250 грама се продава по цена од 35-50 евра.
[dropcap]Г[/dropcap]олемата сипка (Parus major) е широко распространета во нашава држава, како во природата и руралните подрачја, така и во урбаните и градски средини. Најчесто живее во дупки од дрвја, во стари напуштени објекти, а лесно прифаќа и куќички за птици поставени од човекот. Поради својот изглед и карактеристичната обоеност на пердувите, сипката лесно се препознава. Главата и вратот се црни, на образите има полиња со бели пердуви, градите и стомакот се жолти, а по целата нивна должина од вратот до задниот дел се протега црно обоена линија. Грбот и крилата се маслинесто зелени и со темно сини и сиви нијанси, а опашот е сино-сив со бела боја на крајот на пердувите. Се храни претежно со инсекти, а најчесто тоа се скакулци, бумбари, пчели, оси, пајаци, но кога има извори на храна како разни мекотели, се храни и со нив. Во одредени делови од Европа откриено е дека големата сипка, во услови на недостиг на храна, развила способност да лови и да се храни со лилјаците кои хибернирале во пештерите. Карактеристично за овие птици е тоа што тие многу брзо учат. Доколку некоја единка развие и научи одредена способност или однесување, таквата одлика за кусо време ќе биде раширена низ локалната популација на големите сипки.
Големата сипка на пчеларникот се појавува во зима, при услови кога нема други извори храна, но може да се види и на пролет, кога најчесто страдаат матиците враќајќи се од „свадбениот лет“. Кога се работи за напад на кошницата со цел да се дојде до храна, сипката развила посебна стратегија. Таа застанува на полеталката и тропајќи со клунот по кошницата, ги принудува пчелите да се појават на летото и полетувалката. Тогаш тие стануваат лесен плен за грабливецот. Кога неколку единки или јато на сипки ќе се навикнат на пчеларникот како лесен извор на храна, тешко можат да се одвикнат сè додека не интервенира пчеларот.
https://www.youtube.com/watch?v=kS2xCVZWKwk
Разните светлечки ленти и материјали и плашила, кои се ефективни кај другите птици кои го напаѓаат пчеларникот, кај сипките не се покажале како успешни решенија. Штом се забележи напад на сипки, најчесто на пчеларникот се поставуваат поголеми парчиња кожа изделкани од сушена сланина, со цел клукањето на цврстата кожа да го сврти вниманието на сипките од пчелите за одредено време, може да се стават стапици за ловење на глувци кои не ги убиваат туку само заробуваат птиците, се пука во воздух или се плашат со пукање на петарди и потребно е пчеларот да е почесто присутен на пчеларникот. Кога со примена на одреден метод сипките ќе бидат исплашени и растерани, информацијата дека пчеларникот не е безбедна локација за нив ќе се прошири низ популацијата на сипки, па извесен период пчеларникот ќе биде во мир. Поради значењето и користа на овие птици за екологијата и животната средина, застрелување и убивање на било кој начин е забрането и не доаѓа во предвид.
[dropcap]Р[/dropcap]егистрираните пчеларски одгледувалишта кои одгледуваат и продаваат сертифицирани и селекционирани матици и пчелни роеви од подвидот Apis mellifera macedonica, во 2015 година освен редовните 600 денари, ќе добиваат и дополнителни 1000 денари по пчелно семејство. На иницијатива на кластерот MacBee,во кој членуваат дел од засегнатите субјекти, во 2014 година беа одржани низа средби со Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, Министерството за економија и неколку владини агенции, при што истите беа запознаени со проблемите со кои се соочува кластерот MacBee и беа понудени конкретни решенија за тие проблеми. Меѓу предложените решенија беше и забелешката во рамките на Програмата за финансиска поддршка во земјоделството да се оформи мерка за финансиска поддршка на регистрирани одгледувалишта на пчелни матици во висина од 1000 денари по пчелно семејство опфатено со одгледувачка програма и програма за селекција. Ваквиот предлог беше врз основа на лошата состојба во која се наоѓаа регистрираните пчеларски репроцентри и која поради отежнатото работење можеше да доведе до нивно згаснување, а на тој начин да се нанесе голема штета на генетскиот фонд на нашата домашна автохтона медоносна пчела. На средбите беа понудени и уште неколку решенија, кои освен за самиот кластер, беа од значење и за сите домашни пчелари.
Здружението MacBee и пчеларскиот кластер MacBee ќе продолжат со ваквите активности и иницијативи со цел да ги заштитат и унапредат правата на своите членови и да придонесат за развој на домашното пчеларство.
[dropcap]П[/dropcap]амукот како индустриска култура е сè повеќе баран на светските пазари. Наоѓа примена во индустријата за производство на масло за исхрана, во текстилната индустрија, во индустријата за производство на сточна храна, а како растение кое се карактеризира со добра продукција на нектар, значајно е и во пчеларското производство. За разлика од минатото, односно во 70-тите години на ХХ век кога памукот кај нас бил застапен на површина од околу 10 000 хектари, денес е посеан само на десетина хектари. За разлика од кај нас, во Грција под памук се наоѓаат површини од околу 240 000 хектари, и во тамошните региони памукот претставува сериозна пчелна паша и добар извор на нектар и полен. На сериозни приноси на мед од полињата со памук, можат да сметаат и во Египет, Судан, САД, Сирија, Португалија, Шпанија, Кина и др.
Памукот во нашиот регион цвета од средината на јули до септември. Карактеристично за цветот на памукот е што има екстрафлорални нектарии кои започнуваат со лачење на нектар уште додека цветот не е целосно отворен, а нектарењето потоа продолжува и кога цветот е отворен и трае се додека цветот не зарумени. За да го наполни медниот желудник со нектар, една пчела треба да посети околу 100 цветови на памук. Бидејќи памукот е растение за чие одгледување се користи поголемо количество на вода, медот од него е светол, редок, без посебно истакната арома и брзо кристализира. Поради брзата кристализација на медот од памук, овој мед не е пожелен во кошницата со зазимени пчели.
мед од цветови на памук
Памукот се покажал и како добар извор на полен, но памуковиот полен има ниска протеинска вредност, па кога пчелите имаат можност да посетуваат други растенија кои истовремено лачат полен, површините со памук остануваат запоставени.
Употребата на пестициди врз насадите со памук, може да биде причина за масовно труење на пчелите, па сè повеќе се води сметка за изнаоѓање на алтернативни начини за заштита на насадите со памук, едуцирање на одгледувачите на памук за термините на прскање, како и навремено известување и предупредување на пчеларите доколку се употребуваат одредени хемиски препарати.
[dropcap]Б[/dropcap]арањето алтернативи и импровизирањето се чести ситуации во пчеларењето. Скапата опрема за разните операции во текот на пчеларењето, медоберот, преработката на пчелните производи и сл. се олеснување за секој пчелар, но не се секогаш достапни за сите кои одгледуваат пчели. Овој силиконски појас, кој оригинална примена наоѓа во индустријата за производство на биодизел, многу пчелари решиле да го употребат и како импровизиран декристализатор на мед.
Електричниот појас е изграден од растеглив силикон, со можност да опфати метално или пластично буре од 200 литри. Должината му е 174 cm, а широк е 12,5 cm. Вградените греачи загреваат до температура од 150 °С, а термостатот овозможува регулирање на температурата по желба.
На интернет страните за е-купување, електричниот појас може да се најде по цена од 65 долари.
[dropcap]М[/dropcap]атицата е најбитниот дел од пчелното семејство. Во зависност од условите, во активна сезона таа може дневно да снесе и над 1500 јајца. Колку повеќе јајца снесува, толку повеќе е јако и продуктивно нејзиното семејство. Матицата обично живее 5, па дури и повеќе години, но несењето значајно се намалува после втората или третата година. Со цел да го сочуваат семејството силно, многу пчелари ја менуваат матицата секоја втора или трета година. Со стареењето, матицата го троши количеството на внесени сперматозоиди при оплодувањето и постои можност да почне со несење на неоплодени јајца од кои подоцна ќе се изведат голем број на трутови. Таквата матица се вика трутовска матица. Но во вакви случаи (стара и истрошена матица, болна матица, трутовска матица, оштетена матица) најчесто пчелите самите интервенираат и почнуваат со постапка за елиминирање на непожелната матица и изведување на нова матица, со што не дозволуваат опстанокот на семејството да биде доведен во опасност. Понекогаш, поради различни причини се случува матицата да потфрли токму во делот од сезоната кога пчеларот најмалку посакува и најмалку се надева на тоа. Меѓу тие причини се наоѓа и лошата проценка на особините на матицата. За да ја намали или елиминира појавата на вакви несакани ситуации, пчеларот мора постојано да ги следи нејзината активност, продуктивност, кондиција, шема на несење, конституција, однесување и други особини.
Конституциски, една добра, здрава матица се одликува со сјаен граден дел, долг стомак зашилен на крајот, без оштетени екстремитети, крилца или антени. Но нејзиниот надворешен изглед, не е секогаш гаранција и одраз на нејзината репродуктивна способност. Преку следењето на нејзините перформанси, односно способноста за несење и карактеристиките на нејзиното потомство, најдобро се проценува колку една матица е квалитетна.
Посакувана конституција на една матица
Шемата на несење е битна карактеристика при оценување на квалитетот на матицата. Едноличен, компактен и густ распоред на снесените јајца, ларви или затворено легло низ саќето, се показател за добра и квалитетна матица. Висока оценка се дава на матицата кај која 95% од ќелиите од саќето на рамката содржат легло, а околу 5% од ќелиите се празни. Добра матица исполнува со легло најмалку 6 до 9 рамки од кои најслабо занесената рамка треба да биде исполнета најмалку 2/3 од својот капацитет. Кај рамките во семејства со добра матица, изгледот на леглото распоредено во различни возрасни стадиуми има сферична или овална форма.
Изглед на саќе кај семејство со квалитетна матица
Количински малку, а при тоа уште и расфрлано, нееднакво и неправилно разместено легло е знак за неквалитетна матица. Празните ќелии помеѓу леглото или незанесениот простор на саќето, укажуваат на истрошена матица или заболена матица која веќе не несе или пак можеби снесува јајца но поради присуството на одредена болест или некоја друга причина, пчелите ги чистат и исфрлаат од ќелиите. За појавата на шареноликост и отсуство на леглото, можат да бидат виновни повеќе фактори:
болест-најчесто американски гнилеж, европски гнилеж или варовно легло, кај кои пчелите ги отстрануваат заболените ларви, при што лесно може да се забележи отсуството на легло и неговата компактност;
оплодување во крвно сродство (инбридинг)-кога матицата е оплодена од трутови од сопствената кошница од која и таа самата е изведена, при што можни се нарушувања во процесот на несење на јајца и во квалитетот на снесените јајца;
труење со пестициди;
недостаток на полен и нектар во семејството;
блокираност на матицата кога во периоди на лачење на нектар и полен во големи количини, поради исполнетост на ќелиите со складирана храна, матицата е оневозможена да несе каде што таа сака, туку каде што ќе најде слободно место.
Саќе занесено од неквалитетна матица
Стапката на несивост е уште еден битен фактор при оценување на матицата. Тоа е односот помеѓу снесените јајца и отвореното и затвореното легло во саќето. Кога матицата започнува со зголемување на несењето, односот помеѓу снесените јајца и запечатеното и отворено легло изнесува 1,5:1. Ако односот е 1:1,5 тоа е индикација за намалување на несивоста, а ако односот е 1:3 во корист на затвореното и незатвореното легло, тоа е знак за драстично и брзо намалување на несивоста.
Оценување на квалитетот на матицата преку нејзиното потомство се прави врз основа на одбранбеното однесување на пчелите при манипулација, медопродуктивноста, роевиот нагон, отпорноста на болести и некои други особини.
Ова е многу значајно за пчеларите почетници, за кои ресурсите и генетиката кои ги нудат малиот број на семејства со кои започнале да пчеларат, се единствениот избор и извор на материјал за производство на матици и проширување на пчеларникот.
